(Tong Bo̍k-su siá ê.)
Tī A-hui-lī-ka chiu ê sai-pak·sì ū chi̍t só͘-chāi miâ kiò Si-lá-lī-ūn. Chi̍t-pah nî chêng kúi-nā ê hó-sim lâng ū bóe khoah-tōa ê tōe-hng, ì-sù sī beh hō͘ hiah ê hō͘ lâng lia̍h jiân-āu tit-tio̍h thàu-pàng ê o͘-bīn lâng ū só͘-chāi thang tòa, chiū-sī chit só͘-chāi. Chha-put-to chhit-cha̍p nî chêng, hit só͘-chāi ū chi̍t chheng o͘-bīn lâng, khah-chōe sī hō͘ lâng kiù chhut in chu-láng ê chhiú. Hit-tia̍p in chòe chin sòng, chin chho͘, chin ok. Lāi-tiong in ū jī-cha̍p-jī téng-lūi ê khiuⁿ-kháu, bōe-hiáu saⁿ thiaⁿ, só͘-í ū o̍h tām-po̍h Tāi-eng-kok ōe lâi ēng i. In só͘ tiàm sī lâ-sâm ê liâu-á. Koh lóng bô kè-chhōa ná chhin-chhiūⁿ cheng-siⁿ ê khoán. Hiah-ê lóng m̄-bat thiaⁿ-kìⁿ Siōng-tè ê tō-lí, ài chòe pîn-toaⁿ, m̄-ài chòe-kang, ū chhiúⁿ pa̍t lâng ê mi̍h, ta̍uh-ta̍uh ài oan-ke sio-thâi. Phah-sǹg Siōng-tè nā ōe kiù chit hō lâng, I chiū ōe kiù chèng-lâng.
Chú kàng-seng 1816·nî ū chi̍t lâng, sìⁿ Jîn, miâ Ûi-lîm, kiû An-li̍p-kan ê kàu-hōe hō͘ i khì Si-lá-lī-ūn chòe gī-o̍h ê sian-siⁿ. Jîn Ûi-lîm m̄-sī phok-ha̍k ê lâng, sī chòe kang-hu·ê nā-tiāⁿ, chóng-sī i ōe tha̍k-chheh siá-jī, iā ū khah iàu-kín ê , i tit-tio̍h Iâ-so͘ ê kà-sī, hō͘ Sèng-sîn chhiong-móa i ê sim.
Jîn sian-siⁿ siū kàu-hōe chhe·i, kàu hit só͘-chāi khòaⁿ-kìⁿ hiah ê o͘-bīn lâng lóng-sī siâ, chòe ok-to̍k, lán-tō, pài kúi ê lâng. I ê sim tāi-seng chīn hoân-ló ut-chut ū sit-chì, iáu-kú i iû-goân sìn óa-khò Kiù-chú, tùi-tiōng tō-lí. Chhin-chhiūⁿ Pó-lô i u koat-toàn ê ì-sù beh thoân Iâ-so͘ tèng si̍p-jī-kè ê tō-lí nā-tiāⁿ, hō͘ lâng chai i ê m̄-tio̍h, koh tio̍h cháiⁿ-iūⁿ chòe lâi tit-tio̍h kiù. Jîn sian-siⁿ chai Siōng-tè ê ōe bōe hòe-bô, chhin-chhiūⁿ Í-sài-a 55 chiuⁿ, 11 chat ū kóng,"Góa ê ōe í-keng kóng-chhut m̄-sī khang-khang, tek-khak beh chiâⁿ góa ê chí-ì, kiâⁿ góa ê ì-sù." I chi̍t nî kú ū chhut-la̍t teh thoân, chiah khòaⁿ ló-iù kúi-nā lâng ū hoán-hóe ê khoán-sit ài tit-tio̍h éng-oa̍h. Ji̍t·sî nā kiâⁿ tī chhiū-nâ·ni̍h ū tú-tio̍h lâm-hū ló-iù saⁿ-kap chū-chi̍p kî-tó kiû Siōng-tè kiù in. Mî·sî nā chhut-mn̂g chiū thiaⁿ-kìⁿ chōe-chōe lâng tī in tau gîm-si o-ló Siōng-tè, in-ūi í-keng tit-tio̍h hok-khì.
Chiah ê lâng kín-kín chiong só͘ kiâⁿ piáu-bêng ū sìn Chú. Chá ū chòe pîn-toaⁿ ok-to̍k ê lâng, taⁿ ū o̍h chòe kang, choh-sit, sai-hū, ū khí khah hó ê chhù, iā tī mn̂g-kháu ū hoe-hn̂g chhài-hn̂g; chiàu hoat-tō͘ ū kè-chhōa, bô chho͘-chhùi, bô thau-the̍h bô saⁿ-chiⁿ. Koh ū ēng chio̍h-thâu ū khí chi̍t keng lé-pài-tn̂g, sī tōa keng ōe chē nn̄g chheng lâng. Tī chit keng lāi ū saⁿ-kap chū-chi̍p, lóng chiàu hoat-tō͘ lâi ho̍k-sāi Siōng-tè. Iā ū khí gī-o̍h hō͘ chi̍t-chheng ê gín-ná tha̍k-chheh, koh khí bo̍k-su ê chhù, kap gī-o̍h kúi-nā keng; iā chō-kiô, lóng-sī ēng chio̍h lâi chôe. Lâng khòaⁿ in só͘ chòe chiah chai chin-chiàⁿ sī tit-tio̍h hok-khì ê lâng.
Jîn sian-siⁿ tòa hia chhit nî kú tiāⁿ-tiāⁿ, chiah Siōng-tè tiàu i tò-khì thian-tông. I chhin-ba̍k khòaⁿ téng-bīn só͘ kì-chài lâi hoaⁿ-hoaⁿ hí-hí o-ló Siōng-tè. I sí liáu koh cha̍p-poeh nî chiah Si-lá-lī-ūn hiah-ê lâng gō͘-bān hūn ê chi̍t-hūn ū ji̍p-o̍h; lé-pài ji̍t bān-jī lâng khì siú lé-pài. Koh jī-cha̍p nî ū cha̍p ê kàu-hōe chhut pún-tōe bo̍k-su ê sok-kim, iā ū la̍k ê kong-hōe chhe thoân tō-lí ê lâng khì pò-iông tō-lí hō͘ khui-ûi ê lâng thiaⁿ.
Chú kàng-seng 1868·nî, poeh bān lâng thang sǹg sī pài Siōng-tè ê, nn̄g bān lâng sī ji̍p kàu-hōe ê, kàu hit-sî Tāi-eng kok ê kàu-hōe bián koh chhe lâng khì hia kóng tō-lí, in-ūi in bô khiàm-kheh thoân tō-lí ê lâng.
(佟牧師寫的)
佇阿非利加洲的西北勢有一所在,名叫「絲拿利運[1]」。一百年前幾若个好心儂有買闊大的地方,意思是卜予遐个「予儂掠,然後得著敨放」的烏面儂有所在通蹛,就是即所在。差不多七十年前,彼所在有一千个烏面儂,較濟是予儂救出𢙠主儂的手。彼疊𢙠做真喪、真粗、真惡。內中𢙠有二十二等類的腔口,𣍐曉相聽,所以有學淡薄大英國話來用伊。𢙠所坫是垃儳[2]的竂仔。故攏無嫁娶,若親像精牲的款。遐个儂攏毋捌聽見上帝的道理,愛做貧懶,毋通做工,有搶別儂的物,沓沓[3]愛冤家相刣。拍算上帝若會救即號儂,伊就會救眾儂。主降生1816年,有一儂,姓仁,名為霖,求安立間[4]的教會予伊去「絲拿利運」做義學的先生。仁為霖毋是博學的儂,是做工夫的但但,總是伊會讀冊、寫字;也有較要緊的,伊得著耶穌的教示,予聖神充滿伊的心。
仁為霖受教會差伊,到彼所在看見遐个烏面儂攏是邪,做惡毒、懶惰,拜鬼的儂。伊的心事先濟煩惱、鬱悴,有失志,猶故[5]伊猶原信倚靠救主,對重道理。親像保羅伊有決斷的意思卜傳耶穌釘十字架的道理但但,予儂知𢙠的毋著,故著怎樣做來得著救。仁先生知上帝的話𣍐廢無,親像《以賽亞》55章11節有講,「我的話已經講出,毋是空空,的確卜成我的旨意,行我的意思。」伊一年久有出力咧傳,㱏看老幼幾若儂有反悔的款式愛得著永活。日時若行佇樹林裡有拄著男婦老幼相合聚集祈禱求上帝救𢙠。暝時若出門就聽見濟濟儂佇𢙠兜吟詩呵咾上帝,因為已經得著福氣。
遮个儂緊緊將所行表明有信主。早有做貧懶、惡毒的儂,當有學做工、作穡、師傅,有起較好的厝,也佇門口有花園、菜園,照法度有嫁娶,無粗喙,無偷摕,無相爭。故有用石頭起一間禮拜堂,是大間會坐兩千儂。佇即間內有相合聚集,攏照法度來服侍上帝。也有起義學予一千个囡仔讀冊,故起牧師的厝,佮義學幾若間,亦造橋,攏是用石來做。儂看𢙠做,㱏知真正是得著福氣的儂。
仁先生蹛遐七年久但但,㱏上帝召伊倒去天堂。伊親目看頂面所記載來歡歡喜喜呵咾上帝。伊死了故十八年㱏「絲拿利運」遐个儂五萬份的一份有入學,禮拜日萬二儂去守禮拜。故二十年有十个教會出本地牧師的束金[6],也有六个公會差傳道理的儂去播揚道理予開圍[7]的儂聽。
主降生1868年,八萬儂通算是拜上帝的,兩萬儂是入教會的,到彼時大英國的教會免故差儂去遐講道理,因為𢙠無欠缺傳道理的儂。
[1] Si-lá-lī-ūn:絲拿利運,Sierra Leone,當今中國大陸翻譯做「塞拉利昂」。 ↩
[2] lâ-sâm:垃儳,著是無清氣。 ↩
[3] ta̍uh-ta̍uh:沓沓,表示「直直」、「常常」、「定定」。 ↩
[4] 安立間:著是英國的國教「Anglican」教會。 ↩
[5] iáu-kú:猶故,有「不而過、但是」的意思。 ↩
[6] sok-kim:束金,也有講「束脩」,著是教冊先生、傳道牧師的薪水。 ↩
[7] khui-ûi:開圍,照《台日大辭典》所記載,有兩个含義佇咧,第一,著是闊曠(khoah-khǹg)的所在;第二,著是偏僻的所在。照內文來看,拍算是「偏僻」較合。 ↩