新廈語社

閩南歷史文獻語料庫

Sin Hā-gú-siā 新廈語社

© 2025-2026 東苑實驗室

基本信息

書刊
漳泉聖會報(Chiang-choân Sèng-hōe Pò)
卷期
1888-8,(1),3
年份
1888
標題
克己待人(Khek-kí thāi-jîn.)

Khek-kí thāi-jîn.

(An Ko͘-niû siá ê.)

Tī So͘-kek-lân bó͘ só͘-chāi ū siàu-liân hū-jîn-lâng jī-cha̍p-gōa ê, tiāⁿ-tio̍h chi̍t lé-pài chi̍t pái beh chū-chi̍p chòe kî-tó-hōe, chi̍t ge̍h-ji̍t chi̍t pái iàu-kín thòe gōa-kok bē tit-tio̍h tō-lí ê lâng kî-tó.

Ū chi̍t ji̍t chū-chi̍p ê sî chi̍t lâng kóng, "Lán m̄-nā tio̍h thòe gōa-kok ê lâng kî-tó, iā tio̍h tôe tām-po̍h chîⁿ pang-chān, kiám-chhái chi̍t nî ōe tôe kàu-gia̍h thang chòe Ē-mn̂g Lú-o̍h ê ha̍k-seng chi̍t lâng ê sò͘-chúi." Ū-ê kóng, "Hó." ū-ê kóng, "Bōe tôe kàu hiah chōe, in-ūi lán sī thàn-chia̍h ê lâng, koh tio̍h pang-chān pún-tông ê só͘-hùi." In chiū tiāⁿ-tio̍h āu-ge̍h beh koh gī-lūn khòaⁿ ta̍k lâng ōe tôe jōa-chōe.

In tiong-kan ū chi̍t lâng khah sòng-hiong, lāu-pē kè-óng, lāu-bú phòa-pīⁿ, u sió-tī sio-bē, i pún-sin kia̍h chiam thàn-chia̍h. Kàu āu ge̍h koh chū-chi̍p ê sî, i chiū tòa 80 gōa chîⁿ lâi, kóng, "Ta̍k ge̍h-ji̍t beh tôe hiah chōe."

Lâng mn̄g kóng, "Lí kan-khó͘ lâng thái-thó ōe tôe hiah chōe."

Ìn kóng, "Siông-sî chia̍h tê ū chham thn̂g, taⁿ siūⁿ m̄-bián thn̂g tio̍h ēng bóe thn̂g ê chîⁿ chóe Lú-o̍h ê ha̍k-seng ê só͘-hùi, sī khah hó." Lâng thiaⁿ i teh kóng chiū siūⁿ lán ia̍h tio̍h án-ni khek-kí thāi-jîn. Koh bô-jōa kú ū tôe jī-cha̍p gōa kho͘ kià-lâi, kóng mê-nî beh koh tôe kià-lâi.

--------:---------

Tī Tang-iûⁿ ē chi̍t ê Hoe-kî-kok ê Bo̍k-su ū kià phoe hō͘ in Kong-hōe kóng, "Tī chit ê kok chōe-chōe lâng ài tit-tio̍h tō-lí, ta̍uh-ta̍uh chhiáⁿ goán chhe-lâng khì in ê só͘-chāi thoân tō-lí. Goán ài chhe-lâng chóng-sī bô hiah chōe lâng, só͘-í ū saⁿ-kap gī-lūn khoàⁿ tio̍h siat sím-mi̍h hoat. Ū tiāⁿ-tio̍h kìⁿ-nā só͘-chāi lâng nā hoaⁿ-hí ka-kī chhut só͘-hùi chiū beh chhe-lâng khì hia thoân tō-lí."

Kúi-nā só͘-chāi hoaⁿ-hí ka-kī chhut thoân-tō ê só͘-hùi.

--------:---------

Bē bat thiaⁿ tō-lí ê lâng ū-sî ū lâng teh him-bō͘ chit hō tō-lí á bô? Ū, pîn-kù kì tī e-tóe.

Ū chi̍t ê Bo̍k-su tī Tang-iûⁿ bat siá phoe kóng, Tī bó͘ siâⁿ ū chi̍t ê lāu-lâng lâi kheh-tiàm chhē goán. I kóng, "Góa tī keng-biō chōe-chōe nî bat tng iàu-kín ê chit, chiong-sí góa chá só͘ sìn, taⁿ lóng bô sìn. Góa sī bô-jōa-kú lâng, góa lóng bô sím-mi̍h thang ǹg-bāng, ia̍h bô só͘-chāi thang siū án-ni. Góa bat siūⁿ káⁿ ū pa̍t-mi̍h ê tō-lí khah hó khah si̍t, taⁿ thiaⁿ lí só͘ thoân ê, góa phah-sǹg sī chin ê tō-lí. Chhiáⁿ lí kà-sī góa, hō͘ góa chai khah bêng."

Hit ê lâng ū hoaⁿ-hí chiap-la̍p tō-lí ū sìn Iâ-so͘ chòe i ê ha̍k-seng.

--------:---------

Tī Siām-lô ū chi̍t ê Ko͘-niû bat siá kóng, "Góa chi̍t pái chhut-khì thoân tō-lí, ū tú-tio̍h chi̍t ê chun-kùi ê lâng sī lāu-lâng, ū pek-chhiat kiû góan khì i ê siâⁿ kóng tō-lí. I ê siâⁿ lī góan hit ê siâⁿ chha-put-to 15 phò͘ lō͘. I kóng, 'Tāi-seng m̄ bat thiaⁿ-kìⁿ u chit ê éng-oa̍h ê Siōng-tè, ia̍h m̄-chai ū lō͘ thang tit-tio̍h sià-bián chōe.'"

Hit lâng tit-tio̍h hó ê siau-sit, ài siâⁿ-lāi ê lâng ia̍h tit-tio̍h.

--------:---------

Tī Ian-tâi ū chi̍t ê Bo̍k-su bat siá kóng, "Góa saⁿ-nî chêng bat khì tō-lí bē kàu ê só͘-chāi. Ū chi̍t ji̍t tī chhī·ni̍h teh kóng tō-lí chōe-chōe lâng teh thiaⁿ. In tiong-kan ū chi̍t lâng sòe-sim theh thiaⁿ, āu-lâi chhut-siaⁿ kóng,'chit hō ê tō-lí sī góa só͘ him-bō͘. Jī-cha̍p nî kú ài thiaⁿ, iah thiaⁿ bô, ài tit-tio̍h kng, ia̍h lóng bô tit-tio̍h. Chit ê chin-chiàⁿ sī ê sim só͘ ài."

Koh chi̍t ê Ian-tâi ê Bo̍k-su ū bat siá kóng,"Tī Boán-chiu ū lâng khì i-koán ài hō͘ I-seng khòaⁿ i ê ba̍k-chiu. Hit lâng ū tit-tio̍h tōa-tōa ê lī-ek m̄-nā ba̍k-chiu, lêng-hûn ia̍h tit-tio̍h. Tī i-koán lāi ji̍t-ji̍t khòaⁿ lâng pài Siōng-tè, ia̍h khòaⁿ lâng hián-bêng Jîn-ài ê sim sī tōa-tōa kam-kek i ê sim."

Tò-khì ê sî ū sì-kòe kóng só͘ khòaⁿ-kìⁿ só͘ thiaⁿ-kìⁿ ê tāi-chì, ia̍h chhiat-chhiat kiû lâng óa-khò Iâ-so͘ chòe in ê Kiù-chú. Ū lâng ki-chhì m̄ thiaⁿ, ū lâng sìn. Só͘ sìn ê lâng ū siá phoe kiû Bo̍k-su chhe thoân tō-lí ê lâng khì hia kà-sī hō͘ in khah chai khah bêng.

Bo̍k-su ū chhe lâng khì, āu-lâi pún-sin khì ia̍h ū kiâⁿ sóe-lé hō͘ saⁿ-cha̍p lâng.

克己待人

(安姑娘寫的)

佇蘇格蘭某所在有少年婦人儂二十外个,定著一禮拜一擺卜聚集做祈禱會,一月日一擺要緊替外國未得著道理的儂祈禱。

有一日聚集的時一儂講,「咱毋但著替外國的儂祈禱,也著題淡薄錢幫贈,敢彩一年會題夠額通做廈門女學的學生一儂的所費。」有的講「好」,有的講「𣍐題到遐濟,因為咱是趁食的儂,故著幫贈本堂的所費。」𢙠就定著後月卜故議論看逐儂會題偌濟。

𢙠中間有一儂較喪兇,老父過往,老母破病,有小弟小妹,伊本身揭針趁食。到後月故聚集的時,伊就帶80外錢來,講「逐月日卜題遐濟。」

儂問講,「汝艱苦儂,汰討[1]會題遐濟?」

應講,「常時食茶有摻糖,當想毋免糖,著用買糖的錢做女學的學生的所費,是較好。」儂聽伊咧講,就想咱亦著按呢克己待人。故無偌久有題二十外箍寄來,講明年卜故題寄來。

――

佇東洋有一个花旗國的牧師,有寄批予𢙠公會講,「佇即个國濟濟儂愛得著道理,沓沓請阮差儂去𢙠的所在傳道理。阮愛差儂,總是無遐濟儂,所以有相合議論看著設甚物法。有定著見若所在儂若歡喜家己出所費,就卜差儂去遐傳道理。」

幾若所在歡喜家己出傳道所費。

――

未捌聽道理的儂有時有儂咧欣慕即號道理抑無?有,憑據記佇下底。

有一个牧師佇東洋捌寫批講:佇某城有一个老儂來客店揣阮。伊講「我佇宮廟濟濟年捌當要緊的職,總是我早所信,當攏無信。我是無偌久儂,我攏無甚物通眏望,亦無所在通受安慰。我捌想敢有別物的道理較好較實,當聽汝所傳的,我拍算是真的道理。請汝教示我,予我知較明。」

彼个儂有歡喜接納道理,有信耶穌,做伊的學生。

――

佇暹羅有一个姑娘捌寫講:我一擺出去傳道理,有拄著一个尊貴的儂,是老儂,有迫切求阮去伊的城講道理。伊的城離阮彼个城差不多15鋪路。伊講「事先毋捌聽見有一个永活的上帝,亦毋知有路通得著赦免罪。」

彼儂得著好的消息,愛城內的儂亦得著。

――

佇煙臺[2]有一个牧師捌寫講:我三年前捌去道理未捌到的所在。有一日佇市裡咧講道理,濟濟儂咧聽。𢙠中間有一儂細心咧聽,後來出聲講,「即號的道理是我所欣慕。二十年久愛聽,亦聽無,愛得著光亦攏無得著。即个真正是我的心所愛。」

故一个煙臺的牧師有捌寫講:佇滿洲有儂去醫館,愛予醫生看伊的目睭。彼儂有得著大大的利益,毋但目睭,靈魂亦得著。佇醫館內,日日看儂拜上帝,亦看儂顯明仁愛的心,是大大感激伊的心。

倒去的時有四界講所看見,所聽見的事誌,亦切切求儂倚靠耶穌做𢙠的救主。有儂譏刺[3]毋聽,有儂信。所信的儂有寫批求牧師差傳道理的儂去遐教示,予𢙠較知較明。

牧師有差儂去,後來本身去,亦有行洗禮予三十儂。

尾註


  1. [1] thái-thó:暫且寫做「汰討」,意思著是「怎樣」、「按怎」,是反問詞。 

  2. [2] 煙臺:山東省的地名。 

  3. [3] ki-chhì:譏刺,著是訕削(soan-siah)、摳削、體剔(thóe-thak)、譬相(phì-siùⁿ)。