新廈語社

閩南歷史文獻語料庫

Sin Hā-gú-siā 新廈語社

© 2025-2026 東苑實驗室

基本信息

書刊
漳泉聖會報(Chiang-choân Sèng-hōe Pò)
卷期
1888-12,(1),7
年份
1888
標題
葉執事一禮拜久所經過的事誌(Ia̍p Chip-sū chi̍t lé-pài-kú só͘ keng-kè ê tāi-chì.)

Ia̍p Chip-sū chi̍t lé-pài-kú só͘ keng-kè ê tāi-chì.

(Chiap chêng koàn tē 44 bīn.)

"Pài-saⁿ hit ji̍t tio̍h khì chhē pún-tông ê hiaⁿ-tī. Góa siūⁿ hit ji̍t khah khoài, in-ūi góa ê sim put-chí ài kap lâng hô, só͘-í góa khì thàm chōe-chōe lâng.

Kàu ji̍t-tàu tò-lâi, goán hū-jîn-lâng kā góa kóng, 'A-mô͘-sū hit chiah o͘-gû-káng chit-tia̍p chhoàn-ji̍p lán ê ké-chí the̍h, teh lòng-lâi lòng-khì, lî-pa hō͘ i lòng-tó nn̄g phìⁿ.' Góa chi̍t-ē thiaⁿ-kìⁿ sim-hé chiū to̍h. In-ūi hit chiah o͘-gû-káng siông-siông chǹg-ji̍p góa ê hn̂g-lāi. Chit-ê ké-chí the̍h sī sin chai ê, ta̍k châng sī chíⁿ-chíⁿ, lóng tit-beh siⁿ, nā hō͘ i lòng-tio̍h chiū ōe chi̍h liáu-liáu; só͘-í góa put-chí siū-khì, m̄ pàng i soah, bōe kò͘-tit hit ji̍t sī kap lâng hô ê ji̍t, chiū liâm-piⁿ khì in tau kap i jióng. I chiū kia̍h ba̍k siòng góa kóng, 'Chip-sū ah, kin-á-ji̍t kiám m̄-sī tio̍h saⁿ hô ê ji̍t mah?

Hit sî góa thiaⁿ i kóng, hit kù ōe, pí ēng chhiú phah góa khah siong-tiōng, ka-kī kiàn-siàu kàu bô thô͘-khang thang bih, siūⁿ ka-kī thàn tō-lí chiah-nih kú, iáu-bē ōe ka-kī iok-sok chhùi-chi̍h kap sèng-tē."

Hit ē-hng A-mô͘-sū ia̍h kap hōe-chiòng teh chē, thiaⁿ kàu chit kù, chiū chhoàn khí-lâi kóng, "Hiaⁿ-tī ah, góa sòa kóng hō͘ lín thiaⁿ. Hit-sî Ia̍p Chip-sū khì goán-tau thiaⁿ góa kóng hit kù ōe, chiū bô siū-khì, hoán-tńg jīn-chōe kiû sià-bián kóng, 'Chit-ê pháiⁿ sèng-tē sī góa ka-kī ê pháiⁿ hoat-khí·ê, m̄-sī tùi tī tō-lí.' Góa khòaⁿ i án-ni, chai i sī sêng-si̍t sìn Chú ê lâng, hō͘ góa it-hoat kèng i.

Hí Lé-pài-ji̍t chèng-lâng khí-lâi khiā góa m̄ khí-lâi in-ūi phah-sǹg chit-ê sī bô iàu-kín ê tāi-chì, taⁿ chai chi̍t lé-pài kú kiâⁿ hó, sī pí khì sì-cha̍p-káu pái ê kî-tó-hōe koh-khah oh. Kiaⁿ-liáu góa tāi-seng ê sìn Chú sī khang-khang. Taⁿ khòaⁿ chit-ê Chip-sū ê só͘-kiâⁿ, kám-kek góa ê sim, hō͘ góa ia̍h koat-toàn beh chiàu án-ni kiâⁿ." Kóng soah chiū koh chē, thâu-khak àⁿ-lo̍h ēng chhiú ng bīn, chhin-chhiūⁿ tōa hoân-ló ê khoán.

Chāi-chō tiong chi̍t-ê lāu-lâng chiū kóng, "Che sī tio̍h o-ló lán ê Chú." Hōe-chiòng chōe-chōe lâng tùi án-ni siū kám-kek.

Bo̍k-su kóng, "Ia̍p chip-sū chhiáⁿ lí koh kóng." I chiū kóng, "Kàu Pài-sì chá, hit ji̍t ê kî-tó sī in-ūi ta̍k lâng ka-kī ê ke, ia̍h tio̍h kiâⁿ chiàu Sèng-chheh ê kà-sī lâi khoán-thāi ke-lāi ê lâng.

Hit chá-khí beh khí hé khòaⁿ bô chhâ, sī in-ūi góa hāu-siⁿ Iok-sek àm-thâu bô hiahⁿ piān. Góa khui-chhùi siūⁿ beh mē i, tò-hoán siūⁿ tio̍h Bo̍k-su só͘ ín hit chat ê Sèng-chheh kóng, 'Pē m̄-thang kek hō͘ kiáⁿ-jî siū-khì oàn-hūn;' só͘-í góa lóng bô chòe-siaⁿ, ka-kī chēng-chēng chhut-khì hiahⁿ. Hé khí hó chiah khì kiò goán hū-jîn-lâng khí-lâi. I ìn kóng, 'Hāiⁿ! Góa chá-khí thâu-khak thiu-thiàⁿ, hó, góa chiah lâi!'

Góa thiaⁿ-kìⁿ i kóng thâu-khak thiàⁿ, phah-sǹg che sī hū-jîn-lâng ê pêng-siông sū, ta̍k-lâng ōe án-ni, siūⁿ beh án-ni hiâm i, liâm-piⁿ koh siūⁿ tio̍h Sèng-chheh kóng, 'Tiong-hú tio̍h thiàⁿ i ê hū-jîn-lâng m̄-thang khek-po̍k saⁿ khoán-thāi.' Só͘-í chiah tùi i kóng, 'Lí m̄-sái khí-lâi, góa kap cha-bó͘-kiáⁿ lâi-khì chú chiū hó.' Hū-jîn-lâng thiaⁿ-kìⁿ chit kù ōe ba̍k-chiu kim-kim siòng góa ná chhin-chhiūⁿ teh kî-koài, kàu hō͘ góa kiàn-siàu, góa ka-kī siūⁿ, hū-jîn-lâng kap góa tiàm jī-cha̍p gōa nî kú, siông-siông thoa-bôa, taⁿ in-ūi góa kóng chit kù ōe, i siūⁿ-liáu chin kî-koài. Góa chiū chhut-khì chhiūⁿ chúi, koh ji̍p-lâi khòaⁿ-kìⁿ hū-jîn-lâng í-keng khí-lâi teh chhèng han-chû.

Kàu ē-hng ū tú-tio̍h koh-khah kiàn-siàu ê tāi-chì. Chiū-sì ū thiaⁿ-kìⁿ góa ê kiáⁿ Iok-sek teh kā i ê tōa-chí kóng, 'Lāu-pē káⁿ-sī beh sí·lah.' Tōa-chí hiâm i kóng, 'Iok-sek lí siáⁿ-sū án-ni kóng.' I chiū kóng 'In-ūi lāu-pē piàn-khoán, khòaⁿ-kìⁿ kin-á-ji̍t kóng-ōe lóng bô him-hoah, chin un-sûn.' Hiaⁿ-tī ah! Góa thiaⁿ-kìⁿ góa ê kiáⁿ kóng chiah-ê ōe, chiū lâu ba̍k-sái, siūⁿ góa siông-sî ê pháiⁿ-khoán-sit, kin-á-ji̍t chi̍t ji̍t bô him-hoah chiū hō͘ góa ê kiáⁿ-jî phah-sǹg sī hoán-siông beh sí.

Kàu Pài-gō͘. Góa tio̍h khì tiàm-ni̍h khòaⁿ-khòaⁿ cheh, in-ūi chí kúi ji̍t lóng-sī pàng kù-chāi hé-kì khì liāu-lí. Kàu-tè khòaⁿ kúi-nā hāng bô tú-hó, ia̍h bô him-hoah, in-ūi kì-tit chá-ji̍t ê kiàn-siàu.

Koh bô jōa-kú ū chi̍t-ê chun-kùi ê hū-jîn-lâng ji̍p tiàm, ài bóe hoe-pò͘. Góa ū chi̍t phit put-chí súi, chóng-sī chit liâu bô siáⁿ chiâu, ū só͘-chāi pûi, ū só͘-chāi sán. Hū-jîn-lâng bô siông-sè khòaⁿ, kóng kúi phit lóng beh bóe. Góa the̍h chóa beh pau ê sî, hut-jiân siūⁿ-tio̍h Pài-gō͘ chi̍t tiâu sī kóng, 'Lán tio̍h hián-bêng lán sìn Chú ê khoán-sit sī cháiⁿ-iūⁿ.' Góa bīn chiū tńg-âng piàn-sin lâu chhìn-kōaⁿ kóng, 'Chit phit chit liáu bô siáⁿ chiâu, lí ū khòaⁿ siông-sè á bô?' Hū-jîn-lâng chiū m̄ bóe. Hit sî góa ê sim-koaⁿ bô iàu-kín i m̄ bóe, sī iu-būn góa chòe Kiù-chú ê ha̍k-seng m̄-chai ū lōa-chōe pái bat phiàn lâng. Kàu hit ē-hng, góa teh siūⁿ, chi̍t ji̍t kú chòe seng-lí bô phiàn lâng, sī pí chō saⁿ-lí-lō͘ ê chio̍h-chhiûⁿ khah oh. Che sī in-ūi góa chòe seng-lí, nā beh bô phiàn lâng m̄ koàiⁿ-sì.

Kàu Pài-la̍k chá-khí sim-koaⁿ khah pêng-an. Chit ji̍t sī tio̍h thoân tō-lí, hō͘ goán siā·ni̍h bô pài Siōng-tè ê lâng thiaⁿ. Góa siūⁿ kóng tō-lí sī khah khoài, chiū the̍h chi̍t pún Sin-iok, khì chi̍t ê lāu chím-pô in tau. Kàu chiū kā i kóng, 'Chiah-kú hó·mah?' Kóng liáu chiū soah in-ūi m̄-chai tio̍h cháiⁿ-iūⁿ kóng; kan-ta khâm-sàu, thun-nōa, chiah kóng, 'Lāu chím-pô ah, hán-tit khòaⁿ-kìⁿ lí khì lé-pài.'

I ìn góa kóng, 'Tio̍h, góa tī ke-lāi teh kò͘ góa ê tāi-chì.' Góa chiū koh kā i kóng, 'Góa ài chhiáⁿ lí lâi-khì......

葉執事一禮拜久所經過的事誌

(接前卷第44面)

「拜三彼日著去揣本堂的兄弟。我想,彼日較快,因為我的心不止愛佮儂和,所以我去探濟濟儂。

到日晝倒來,阮婦人儂共我講,『阿摩士彼隻烏牛犅即疊竄入咱的果子宅,咧挵來挵去,籬笆予伊挵倒兩片。』我一下聽見,心火就著。因為彼隻烏牛犅[1]常常鑽入我的園內。即个果子宅是新栽的,逐欉是翦翦,攏得卜生,若予伊挵著,就會折了了,所以我不止受氣,毋放伊煞,𣍐顧得彼日是佮儂和的日,就連鞭去𢙠兜佮伊嚷。伊盡揭目[2]相我講,『執事啊,今仔日敢毋是著相和的日嘛?』

彼時,我聽伊講彼句話,比用手拍我較嵩重,家己見笑到無塗空通覕,想家己趁道理遮呢久,猶未會家己約束喙舌佮性地。」

彼暝昏,阿摩士亦佮會眾咧坐,聽到即事,就竄起來講,「兄弟啊,我紲講予恁聽。彼時葉執事去阮兜聽我講彼句話,就無受氣,反轉認罪求赦免講『即个否性地是我家己的否發起的,毋是對佇道理。』我看伊按呢,知伊是誠實信主的儂,予我一發敬伊。

許禮拜日,眾儂起來徛,我毋起來,因為拍算即个是無要緊的事誌,當知一禮拜久行好,是比去四十九擺的祈禱會故較僫。驚了我事先的信主是空空。當看即个執事的所行,感激我的心。予我亦決斷卜照按呢行。」講煞,就故坐,頭殼揞落,用手韞面,親像大煩惱的款。

在座中一个老儂就講,「這是著呵咾咱的主。」會眾濟濟儂對按呢受感激。

牧師講,「葉執事請汝故講。」伊就講,「到拜四早,彼日的祈禱是因為逐儂家己的家,亦著行照聖冊的教示來款待家內的儂。」

「彼早起卜起火,看無柴,是因為我的後生約瑟暗頭無攉便。我開喙想卜罵伊,倒反想著牧師所引彼節的聖冊講『父毋通激予囝兒受氣怨恨』,所以我攏無做聲,家己靜靜出去攉。火起好,㱏去叫阮婦人儂起來。伊應講,『哎!我早起頭殼抽疼,好,我遮來。』」

「我聽見伊講頭殼疼,拍算這是婦人儂的平常事,逐儂會按呢,想卜按呢嫌伊,連鞭故想著聖冊講『丈夫著疼伊的婦人儂,毋通刻薄相款待』,所以㱏對伊講,『汝毋使起來,我佮諸姥囝來去煮就好。』婦人儂聽見即句話,目睭金金相我若親像咧奇怪,到予我見笑。我家己想,婦人儂佮我坫二十外年久,常常拖磨,當因為我講即句話,伊想了真奇怪。我就出去上水,故入來看見婦人儂已經起來咧蒸[3]番薯。」

「到暝昏,有拄著故較見笑的事誌。就是有聽見我的囝約瑟咧共伊的大姊講,『老父敢是卜死啦。』大姊嫌伊講,『約瑟汝啥事按呢講?』伊就講,『因為老父變款,看見今仔日講話攏無噷喝[4],真溫馴。』兄弟啊!我聽見我的囝講遮个話,就流目屎,想我常時的否款待,今仔日一日無噷喝就予我的囝兒拍算是反常卜死。」

「到拜五。我著去店裡看看一下,因為此幾日攏是放據在夥計去料理。到帶,看幾若項無拄好,亦無噷喝,因為記得昨日的見笑。」

「故無偌久,有一个尊貴的婦人儂入店,愛買花布。我有一匹不止水,總是織了無啥褿,有所在肥,有所在㾪。婦人儂無詳細看,講規匹攏卜買。我摕紙卜包的時,忽然想著拜五一條詩講『咱著顯明咱信主的款式是怎樣。』我面就轉紅,遍身流凊汗講『即匹織了無啥褿,汝有看詳細抑無?』婦人儂就毋買。現時我的心肝無要緊伊毋買,是憂悶我做救主的學生,毋知有偌濟擺捌騙儂。到彼暝昏,我咧想,一日久做生理無騙儂,是比造三里路的石牆較僫。這是因為我做生理,若無騙儂毋慣勢。」

到拜六早起,心肝較平安。即日是著傳道理,予阮社裡無拜上帝的儂聽。我想講道理是較快,就摕一本《新約》,去一个老嬸婆𢙠兜。到就共伊講,『遮久,好嘛?』講了就煞,因為毋知著怎樣講,乾焦㖤嗽[5]、吞瀾,㱏講,『老嬸婆啊,罕得看見汝去禮拜。』

伊應我講,『著,我佇家內咧顧我的事誌』。我就故共伊講,『我愛請汝來去......』......」

......

......

尾註


  1. [1] gû-káng:牛犅,著是少年故勇壯,公的牛。 

  2. [2] kia̍h-ba̍k:揭目。著是頭揭懸,目眉徛徛,目睭擘大大蕊的款式。 

  3. [3] chhèng:蒸,是一款料理煮食的動作。譬如「chhèng飯」。 

  4. [4] him-hoah:噷喝,著是大聲罵抑是嚷儂。 

  5. [5] khâm-sàu:㖤嗽。著是普通話講的話咳嗽。