Khó͘ Bûn-gâm siá·ê.
Ū chi̍t-ūi ê sian-siⁿ sìⁿ Chu mià Kù, o̍h khiā Pe̍h-ōe siā, só͘ kà ê ha̍k-seng put-chí chōe, nā-sī in hit siā ê lâng khah chōe sī kóng pe̍h-ōe ê khiuⁿ-kháu, kî-tiong iā ū chōe-chōe lâng sòa o̍h Chu Kù sian-siⁿ e kháu-im, só͘ kóng ê ōe, iā lóng ū chham-chhap pa̍t só͘-chāi ê im, án-ni sòa phah-loān in ê khiuⁿ-kháu, liân-lūi in siā·ni̍h ê hū-jîn-lâng gín-á, sòa bōe hiáu-tit thiaⁿ in só͘ kóng ê ōe.
In pún-siā ê hū-jîn-lâng gín-á thiaⁿ bōe bêng, chiū lâi kìⁿ in ê siā-tiúⁿ, kóng, "Bô, tùi ū lán Pe̍h-ōe-siā kàu taⁿ tōa-tōa sòe-sòe to͘ lóng sī kóng chi̍t hō ê kháu-im, m̄-chai kūn-lâi lán siā·ni̍h iā ū kúi-nā hō ê khiuⁿ-kháu, che sī hō͘ goán put-chí kan-khó͘, m̄-chai lín phah-sǹg cháiⁿ-iūⁿ."
Siā-tiúⁿ ìn i kóng, "Hō͘ⁿ! Ū-iáⁿ, hit-ê khiuⁿ-kháu chiū-sī tùi tī lán siā·ni̍h ê sian-siⁿ só͘ chhut ê khiuⁿ-kháu, im-ûi sian-siⁿ m̄-sī lán pún-tōe lâng, sī pa̍t-ūi lâng, kap lán ê pún-tōe-im bô saⁿ-tâng, taⁿ goán nā ū ki-hōe chiah thong-ti·i, lín chhiáⁿ tò·khì."
Ū chi̍t-ji̍t siā-tiúⁿ khì kìⁿ Chu sian-siⁿ kóng, "Sian-siⁿ goán ài kap lí chham-siông chi̍t-hāng ê tāi-chì, chóng-sī bô put-chí iàu-kín, iā sī tio̍h kóng, m̄-chai lí ū hoaⁿ-hí mah?" Chu sian-siⁿ kóng, "Thang, chhiáⁿ lí kóng." Siā-tiúⁿ kóng, "Chiū-sī chêng-ji̍t ū goán siā·ni̍h ê hū-jîn-lâng gín-á, kā goán kóng, 'Kūn-lâi lán siā·ni̍h ê kháu-im ū lâng sòa bōe hiáu-tit thiaⁿ.' Goán ū teh séng-chhat káⁿ-sī sian-siⁿ lí ê kháu-im kap goán siā-lāi ê pe̍h-ōe khiuⁿ bô tâng, in-ūi goán siā·ni̍h ê lâng kap lí kau-pôe kóng ōe, ū thōa-tio̍h lí ê im, iā ū o̍h lí ê kháu-khì. Án-ni góan siā·ni̍h ê hū-jîn-lâng gín-ná khah chōe sòa m̄-chai ì-sù, iā thiaⁿ bōe bêng; nā-sī goán khah ū kap lí kau-pôe, lâi-óng, kóng-ōe, chiū lí só͘ kóng ê im goán lóng ōe-hiáu thiaⁿ; nā-sī hiah-ê khah hán-tit kìⁿ lâng·ê, thiaⁿ bōe hiáu-tit chiū teh kî-koài, iā sī kan-khó͘ ê tāi-chì."
Taⁿ sī káⁿ kiû sian-siⁿ nā beh tiàm goán Pe̍h-ōe-siā kà-o̍h tek-khak tio̍h chiong goán pún-siā ê im, iā tio̍h kóng khah bêng, hō͘ goán siā-lāi ê lâng tōa-sòe lóng ōe hiáu-tit thiaⁿ, chiū iā khah ōe tit-tio̍h kà-sī.
Sian-siⁿ kóng, "Hō͘ⁿ! Sī án-ni, m̄-kú góa sī tha̍k-chheh lâng, nā chhin-chhiūⁿ lín kóng-ōe pe̍h-pe̍h, bô chham tām-po̍h chu-kù, kú ōe hō͘ lâng khòaⁿ-khin, kóng sian-siⁿ kóng-ōe to͘ iā-sī pe̍h-pe̍h, bô sím-mi̍h bûn-ngá, kah bô chi̍t-pòaⁿ kù chu-kù thang chham teh kóng, só͘-í góa nā kóng-ōe chiah éng ài chham tām-po̍h. Chóng-sī hit-ê kháu-im iā ū-iáⁿ bô tú-tú chiàu lín Pe̍h-ōe-siā ê khiuⁿ, in-ūi lín sǹg sī pún-tōe lâng, goán sī pa̍t-ūi lâng, sio̍k-gú kóng, "Lī hiuⁿ bô lī khiuⁿ."
Siā-tiúⁿ kóng, "Án-ni tio̍h. M̄-kú sio̍k-gú iā ū kóng, 'Ji̍p hong sûi sio̍k, ji̍p káng sûi oan." Án-ni lí sui-jiân sī pa̍t-ūi lâng, m̄-kú lâi khiā tī goán chí siā-lāi, chiàu hoat-tō͘ iā sī tio̍h o̍h goán ê khiuⁿ-kháu, chiah bōe phah loān goán ê chiàⁿ-im, in-ūi goán chit-ê im sī tùi ū goán siā chiū ū·ê. Lí chi̍t lâng beh lâi o̍h sī khah khoài. In-ūi chit-ê khiuⁿ m̄-sī put-chí oh ê tāi-chì, lâng nā khéng ēng sim, chiū nā beh kóng sī ōe choan kap bêng. Só͘-í put-chí m̄-ài hō͘ lâng lâi phah loān. Chhiáⁿ lí sòe-jī khì siūⁿ khòaⁿ, goán m̄-sī ài hiâm lí, put-kò sī kiû lí nā-tiāⁿ. Sian-siⁿ taⁿ òaⁿ·lah, lí chhiáⁿ, āu-ji̍t nā ū ki-hōe chiah koh lâi saⁿ-kap gī-lūn.
(許文巖寫的)
有一位的先生,姓「書」名「句」,學徛佇「白話社」,所教的學生不止濟,但是𢙠彼社的儂較濟是講白話的腔口,其中也有濟濟儂紲學「書句」先生的口音,所講的話,也攏有摻插別所在的音,按呢紲拍亂𢙠的腔口,連累𢙠社裡的婦人儂、囡仔,紲𣍐曉得聽𢙠所講的話。
𢙠本社的婦人儂、囡仔聽𣍐明,就來見𢙠的社長,講「無,對有咱白話社到當,大大細細都攏是講一號的口音,毋知近來咱社裡也有幾若號的腔口,這是予阮不止艱苦,毋知恁拍算怎樣?」
社長應伊講,「乎!有影,彼个腔口就是對佇咱社裡的先生所出的腔口,因為先生毋是咱本地儂,是別位儂,佮咱的本地音無相同,當阮若有機會㱏通知伊,恁且倒去。」
有一日,社長去見書先生講,「先生,阮愛佮汝參詳一項的事誌,總是無不止要緊,也是著講,毋知汝有歡喜嘛?」書先生講,「通,請汝講。」社長講,「就是前日,有阮社裡的婦人儂、囡仔共阮講,『近來咱社裡的口音有儂紲𣍐曉得聽』,阮有咧省察[2],敢是先生汝的口音佮阮社內的白話腔無同,因為阮社裡的儂佮汝交陪講話,有汏[3]著汝的音,也有學汝的口音。按呢阮社裡的婦人儂、囡仔較濟紲毋知意思,也聽𣍐明。若是阮,較有佮汝交陪、來往、講話,就汝所講的音,阮攏會得聽。但是遐个較罕得見儂的,聽𣍐曉得就咧奇怪,也是艱苦的事誌。」
當是敢求先生若卜坫阮白話社教學,的確著將阮本社的音,也著講較明,予阮社內的儂大細攏會曉得聽,就也較會得著教示。
先生講,「乎!是按呢,毋拘,我是讀冊儂,若親像恁講話白白,無摻淡薄書句,久會予儂看輕,講先生講話都也是白白,無甚物文雅,到無一半句書句通摻咧講,所以我若講話㱏永愛摻淡薄。總是彼个口音也有影無拄拄照恁白話社的腔。因為恁算是本地儂,阮是別位儂,俗語講『離鄉無離腔』。」
社長講,「按呢著。毋拘,俗語也有講『入風隨俗,入港隨彎』,按呢汝雖然是別位儂,毋拘,來徛佇阮此社內,照法度也是著學阮的腔口,㱏𣍐拍亂阮的正音,因為阮即个音是對有阮社就有的。汝一儂卜來學是較快。因為即个腔毋是不止僫的事誌,儂若肯用心,就若卜講是會專佮明。所以不止毋愛予儂來拍亂。請汝細膩去想看,阮毋是愛嫌汝,不過是求汝但但。先生當晏啦,汝請,後日若有機會㱏故來相合議論。」