Sîm-goân-chai Tiong-o̍h ê lâi-le̍k.

Pit Bo̍k-su siá·ê.

Kin-nî jī-ge̍h 30·ji̍t Sîm-goân-chai Tiong-o̍h ū poaⁿ-khì Tang-soaⁿ-téng sin ê Tiong-o̍h, só͘-í chit-chūn ài lio̍h-lio̍h-á kóng khí hit keng kū·ê ê lâi-le̍k. Hit keng Sîm-goân-chai sī tī Chú kàng-seng 1870·nî khí·ê. Kàu-taⁿ í-keng jī-cha̍p nî·lah. Hit-sî thong Chiang-choân kap Gōa-kok ê kong-hōe bē-bat khí pòaⁿ keng o̍h, só͘-í chit keng sī tē-it tāi-seng khí·ê. (Kiám-chhái sī thong Tiong-kok tē-it tāi-seng iā káⁿ). Khí chit keng ê ì-sù sī beh chòe Hoe-kî-kok kong-hōe ê Tōa-o̍h. Hit-sî Hoe-kî-kok kong-hōe ê Tōa-o̍h bē kap Eng-kok Tiúⁿ-ló-kàu saⁿ-ha̍p. Sîm-goân-chai thâu chi̍t ê sian-siⁿ chiū-sī N̂g Chek-teng. Āu-lâi chiū Ia̍p Hàn-chiong, Lí Kì-chè, Lô͘ Liông, Âng Khek-chhiong iā chòe chit keng Tōa-o̍h ê sian-siⁿ. Góa só͘ siá·ê m̄-sī chiàu chhù-sū, put-kò N̂g Chek-teng sī thâu chi̍t ê, Âng Khek-chhiong sī lō͘-bé·ê. Ū Bo̍k-su Tīⁿ Phêng-thêng, Lîm Khiok, Lí Kì-chè, Tuⁿ Ek-sam, N̂g Hô-sêng, Lîm Chì-sêng, Iûⁿ Hô-súi, kap thoân-tō Khoan-jū, Oán-lâi, Kùi, Sêng-liông, iā ū pa̍t-lâng lóng lâi chia tha̍k pī-pān thang khì thoân Kiù-chú éng-oán ê Hok-im. Hit-tia̍p chit keng o̍h sī chi̍t lo̍h nā-tiāⁿ. Kàu 1885·nî, Hoe-kî-kok kong-hōe ê Tōa-o̍h kap Eng-kok Tiúⁿ-ló-kàu ê Tōa-o̍h saⁿ-ha̍p tī Hôe-lân-chai, chiū chiong chit keng Sîm-goân-chai lâi chòe nn̄g-pêng ê Tiong-o̍h.

Tī chia iā tio̍h kóng, tâng hit-sî Hôe-lân-chai ē-bīn hit keng sī chòe Tiúⁿ-ló kap Hoe-kî-kok kàu-hōe ê Tiong-o̍h, Tīⁿ Hoat-le̍k sian-siⁿ teh kà. Ha̍p Tōa-o̍h ê sî chiū chiong Tiong-o̍h sóa kè lâi chit keng Sîm-goân-chai. In-ūi ha̍k-seng khah chōe chiah tī chit nî lāi (1885) ū koh khí thâu-chêng lo̍h lâi thiⁿ. Chit keng Sîm-goân-chai, Tiong-o̍h ê thâu chi̍t ê sian-siⁿ chiū-sī Âng Khek-chhiong, hiān-sî iáu teh kà. Koh Gōa-kok ê Bo̍k-su Lek San-tāi liāu-lí o̍h ê tāi-chì kiam kà. Kàu Chú 1888·nî Lek San-tāi poaⁿ khì Sió-khe chiū Pit Hui-le̍k sòa-chiap i ê kheh. Gê sian-siⁿ, Tong sian-siⁿ iā ū tàu kà.

Lán siông-siông teh iu-būn chit keng Sîm-goân-chai kap i ê hoe-hn̂g siuⁿ oe̍h iā ha̍k-seng ta̍uh-ta̍uh gâu phòa-pīⁿ. Án-ni saⁿ sì nî chêng Gōa-kok ê Bo̍k-su kià phoe thong-ti Hoe-kî-kok kong-hōe ê táng-sū ài kiàn-tì khah tōa ê Tiong-o̍h, khó-sioh hit-sî bô hit-ê chîⁿ-gia̍h. Só͘-í tī chí saⁿ sì nî ê tiong-kan ū put-sî teh chhiat-chhiat khún-kiû Siōng-tè ēng Sèng-sîn kám-hòa Hoe-kî-kok kong-hōe ê lâng hō͘ in chhut-la̍t tôe gûn thang lâi kiàn-tì khah tōa ê Tiong-o̍h. Siōng-tè ū thiaⁿ I ê peh-sìⁿ ê kiû, taⁿ í-keng ū chiâⁿ. Taⁿ chiàu góa siūⁿ m̄-nā tio̍h kám-siā Siōng-tè ū chún lán ê kî-tó tit-tio̍h chit keng sin ê Tiong-o̍h, ia̍h tio̍h kám-siā I hō͘ lán chí 20 nî lāi ū chit keng Sîm-goân-chai lâi chòe o̍h ê lō͘-ēng thang pī-pān lâng khì thoân Kiù-chú éng-oán ê Hok-im. Sī in-ūi chōe-chōe só͘-chāi bô thang tit chhin-chhiūⁿ chit keng ê hó.

Kū-nî Pit Hui-le̍k ū ko͘-put-chiong eng-kai tio̍h chhōa i ê ke-koàn tò·khì chó͘-ke sêng chit-ê ki-hōe chiū khì kiû koan-lī chit keng kong-hōe ê táng-sū. Chún i khì kā kàu-hōe-lāi ê lâng tôe-iân kiàn-tì khah tōa ê o̍h ia̍h thang sòa chòe kek-tì o̍h ê lō͘-ēng. Táng-sū chún chiū khì tôe. Kàu-hōe lâng thiaⁿ-kìⁿ chit ê tāi-chì chīn hoaⁿ-hí lâi tôe. Ū lâng tôe chiâⁿ-chheng kho͘, ū lâng tôe gó͘-lak pah kho͘, ū lâng tôe chi̍t-nn̄g pah kho͘, ia̍h ū lâng tôe khah chió. Lóng-kiōng ū tôe chha-put-to $6200 kho͘ khah ke. Í-keng ū kau $4685.67 kho͘. Tò-lâi Ē-mn̂g ê sî ū khì kā Lîm Sek-chai kiû bóe chit keng Tang-soaⁿ-téng kap hoe-hn̂g lâi chòe o̍h. Taⁿ chit só͘-chāi put-chí khah hó, in-ūi tōe-sè koâiⁿ hoe-hn̂g ia̍h tōa. I ê hoe-hn̂g chha-put-to 20 tn̄g tn̂g, 20 tn̄g khoah. Ǹg-bāng bô lōa-kú ōe koh tit-tio̍h khah-chōe gûn thang lâi koh khí chiah chiâⁿ-chòe kek-tì chu-īⁿ.

Āu-koàn beh koh ìn.

尋源齋中學的來歷

畢牧師寫的

今年二月30日，尋源齋中學有搬去東山頂^[1]修的中學，所以即陣愛略略仔講起彼間舊的來歷。彼間尋源齋是佇主降生1870年起的，到當已經二十年啦。彼時通漳泉佮外國的公會未捌起半間學，所以即間是第一事先起的（敢彩是通中國第一事先也敢）。起即間的意思是卜做花旗國公會^[2]的大學。彼時花旗國公會的大學未佮英國長老教相合。尋源齋頭一个先生就是黃則登（音）後來就葉漢章、李記際、盧良^[3]、洪克昌^[4]也做即間大學的先生。我所寫的毋是照次序，不過黃則登（音）是頭一个，洪克昌是路尾的。有牧師鄭鵬程、林曲、李記際、張益三^[5]、黃和成^[6]、林至誠、楊和水^[7]，佮傳道寬裕（音）、遠來（音）、桂（音）、誠良（音），也有別儂攏來遮讀，備辦通去傳救主永活的福音。彼疊，即間學是一落但但。到1885年，花旗國公會的大學佮英國長老教的大學相合佇迴瀾齋，就將即間尋源齋來做兩爿的中學。

佇遮也著講，同彼時，迴瀾齋下面彼間是做「長老」佮花旗國教會的中學，鄭法力先生咧教。合大學的時，就將中學徙過來即間尋源齋。𢙠為學生較濟，㱏佇即年內（1885）有故起頭前落來添。即間尋源齋中學的頭一个先生就是洪克昌，現時猶咧教。故外國的牧師「栗山大^[8]」料理學的事誌兼教。到主1888年，栗山大搬去小溪，就畢腓力紲接伊的缺。倪先生、佟先生^[9]也有鬥教。

咱常常咧憂悶即間尋源齋佮伊的花園傷狹，也學生沓沓𠢕破病。按呢三四年前外國的牧師寄批通知花旗國公會的董事，愛建置較大的中學，可惜彼時無彼个錢額。所以佇此三四年的中間有不時咧切切懇求上帝用聖神感化花旗國公會的儂，予𢙠出力題銀通來建置較大的中學。上帝有聽伊的百姓的求，當已經有成。當照我想，毋但著感謝上帝有准咱的祈禱，得著一間新的中學，亦著感謝伊予咱此20年內有即間尋源齋來做學的路用，通利便儂去傳救主永遠的福音。是因為濟濟所在無通得著親像即間的好。

舊年畢腓力有姑不將應該著抴伊的家眷倒去祖家，乘即个機會就去求管理即間公會的董事。准伊去共教會內的儂題捐建置較大的學，亦通紲做格致學^[10]的路用。董事准，就去題。教會儂聽見即个事誌盡歡喜來題。有儂題成千箍，有儂題五六百箍，有儂題一兩百箍，亦有儂題較少。攏共有題差不多$6200箍較加。已經有交$4685.67箍。倒來廈門的時有去共林悉齋（音）求買即間東山頂佮花園來做學。當即所在不止較好，因為大細懸，花園也大。伊的花園差不多20丈長，20丈闊。眏望無偌久會故得著較濟銀通來故起，㱏成做格致書院。

（後卷卜故印）

尾註