Lé Ko͘-niû siá·ê.
Tī O-tāi-lī-a ê tang-sì ū chōe-chōe hái-sū miâ kiò "Sin Hā-bī-bí." Gō͘-cha̍p nî chêng hit só͘-chāi ê lâng lóng-sī chhiⁿ-hoan, khoán-sit chīn ok, ia̍h chia̍h chhiⁿ lâng-bah; kiâⁿ-chûn ê lâng put-chí kiaⁿ in m̄-káⁿ pha tī hia; ū sî-chūn kūn tī hiah-ê hái-sū kòng-phòa, chúi-siú lóng hō͘ chhiⁿ-hoan thâi, lâi chia̍h.
Ū chi̍t-ê Tāi-eng kok ê bo̍k-su sìⁿ Ui-lîm, miâ Iok-hān khì tòa tī chit-ê hái-sū kóng tō-lí; ín-chhōa chōe-chōe lâng pài Siōng-tè, tì-kàu thong hái-sū ê lâng hoán-hóe sìn Kiù-chú, pàng-sak in ê pháiⁿ hong-sio̍k. Ui-lîm sian-siⁿ khòaⁿ-kìⁿ ū chi̍t-ê hái-sū koh-khah tōa, lâng koh-khah ok, chiū koat-toàn ài khì hia thoân tō-lí, ū nn̄g ê Eng-kok lâng kap sian-siⁿ saⁿ-kap khì. In chiūⁿ-soaⁿ liáu-āu, hiah-ê chhiⁿ-hoan hoat siū-khì, in cháu ū chhiⁿ-hoan jip Ui-lîm sian-siⁿ lo̍h hái ēng thûi-á kòng i, koh chi̍t-ê lâi kap i tàu kòng, koh ū-ê ēng chìⁿ chha̍k i, huih lâu kàu chúi âng-ki-ki. Ū lâng thǹg i ê saⁿ khì chhēng, ū lâng kng i ê sin-si tī soa-pho pha̍k-ji̍t, tōa-lâng gín-á khioh chio̍h-thâu lâi tìm i ê sin-si. Koh, kap i khì·ê iā ū chi̍t-lâng hō͘ chhiⁿ-hoan kòng sí.
Siōng-tè chiong in só͘ tú-tio̍h ê hām-hāi kek I ê peh-sìⁿ ê sim, hō͘ kàu-hōe koh-khah chhut-la̍t ài ín-chhōa hiah-ê chhiⁿ-hoan sìn Kiù-chú.
Hiān-sî hiah-ê hái-sū lóng-chóng sio̍k tī Iâ-so͘-kàu. Chia̍h lâng ê tāi-chì taⁿ lóng soah. Kūn-lâi Sin-bûn-chóa ū ìn chi̍t tiuⁿ phoe, sī hit só͘-chāi ê tiúⁿ-ló só͘ siá·ê, kià hō͘ Eng-kok ê kàu-hōe ài in chhe bo̍k-su khì in hia, lâi liāu-lí, kà-sī in. I ê miâ kiò-chòe Oâi; tō-lí tú-á kàu ê sî i chiū lâi sìn, āu-lâi lī-khui i ê pún só͘-chāi, ài khì pa̍t-ūi thoân Hok-im. Khí-thâu ū tú-tio̍h khún-tio̍k put-chí siong-tiōng, kúi-nā pái hiám-hiám gō·sí, bô lâng beh hō͘ i chia̍h, chiah khì soaⁿ·ni̍h ku̍t chhiū-kun lâi chí-ki.
Lō͘-bé i só͘ thoân ê tō-lí ū kám-kek chōe-chōe lâng ê sim, hō͘ in hoán-hóe chōe, sìn Kiù-chú. Ū chi̍t-ji̍t, hit-ê tē-it tōa oàn-hūn i, khún-tio̍k i ê lâng tú-tio̍h kan-khó͘, bô thang chia̍h, Oâi khì chhiáⁿ i kā i kóng, Lí tio̍h kap góa tòa, góa só͘-ū ê góa lóng hoaⁿ-hí pun lí.
Hit-ê Oâi ê phoe kóng, "Só͘ thiàⁿ ê hiaⁿ-tī ah! Góa ài kià phoe hō͘ lín chai goán ê kàu-hōe ê tāi-chì, ài lín thòe goán kî-tó. Khí-thâu lâi sìn Chú ê lâng chōe-chōe í-keng lī-khui sè-kan; góa khòaⁿ in ê kiáⁿ-jî kúi-nā lâng sui-bóng miâ pài Siōng-tè nā-sī phín-hēng bô ha̍p tō-lí. In sī chhin-chhiūⁿ chi̍t lia̍p kam, ka-la̍uh tī thô͘-kha, téng-bīn sui-bóng hó-khòaⁿ, kim, koh súi, chóng-sī nā khí-lâi khòaⁿ chiū chai ē-tóe ū thâng; lóng nōa-nōa, bōe chia̍h·tit. Taⁿ goán só͘ kèng ê bo̍k-su ū chi̍t lâng lī-khui sè-kan, koh ū chi̍t lâng in-ūi seng-khu phòa-pīⁿ ū tò-khì chó͘-ke, ia̍h ū chi̍t-ūi bo̍k-su kap bo̍k-su-niû lī-khui goán, ài khì pa̍t-ê hái-sū thoân tō-lí, só͘-í goán lóng bô bo̍k-su thang chiàu-kò͘ kàu-hōe. Góa kià chit tiuⁿ phoe sī ǹg-bāng Tāi-eng kok ê hiaⁿ-tī chhe lâng thang liāu-lí goán ê kàu-hōe. Goán chá pài ngó͘-siōng, bô pài Siōng-tè, taⁿ lâi sìn Kiù-chú, góa sim pêng-an, ia̍h siông-siông o-ló Siōng-tè ê thiàⁿ-thàng, chhē Kiù-chú Iâ-so͘ sio̍k lán ê chōe, kiù lán thoat-lī chōe-ok.
Chá goán ê hái-sū lóng sī hō͘ Mô͘-kúi chiáng-koán, hit-sî chin chhám kàu ke̍k. Kám-siā Siōng-tè hō͘ Iâ-so͘ khah iâⁿ Mô͘-kúi, siat-li̍p I ê kok tī chia, lâi kiù góan. Góa sui-bóng lāu, ba̍k-chiu hoe, iáu-kú ōe khì lé-pài-tn̂g, lóng m̄-bat bô khì. Góa ōe kì-tit ū chi̍t-ūi bo̍k-su khǹg góa kóng, "Lí sui-bóng chhiⁿ-mî bōe khòaⁿ Sèng-chheh, iáu-kú ū hī-khang thang thiaⁿ, ū chhùi thang kan-chèng, ia̍h ū sim thang kám-un, kèng-ài Siōng-tè." Góa kì-tit i ê ōe chiū siông-siông khì lé-pài, ia̍h ài chiàu só͘ ōe lâi lī-ek kàu-hōe. Taⁿ thok lâng kā góa siá chí kúi kù kià hō͘ Tāi-eng kok ê hiaⁿ-tī, ǹg-bāng khòaⁿ chit tiuⁿ phoe ê lâng thòe goán kî-tó."
(禮姑娘[1]寫的)
佇澳大利亞[2]的東勢,有濟濟海嶼,名叫「信夏未米[3]」。五十年前彼所在的儂攏是生番,款式盡惡,亦食生儂肉,行船的儂不止驚𢙠,毋敢拋[4]佇遐,有時船近佇遐个海嶼摃破,水手攏予生番刣,來食。
有一个大英國的牧師,姓「為霖」名「約翰」[5]去蹛佇即个海嶼講道理,引抴濟濟儂拜上帝,致到通海嶼的儂反悔,信救主,放摔𢙠的否風俗。為霖先生看見有一个海嶼故較大,儂故較惡,就決斷愛去遐傳道理。有兩个英國儂佮先生相合去。𢙠上山[6]了後,遐个生番發受氣,𢙠走,有生番緝。為霖先生落海,用錘仔摃伊,故一个來佮伊鬥摃,故有的用箭來鑿伊,血流到水紅吱吱。有儂褪伊的衫去穿,有儂掆伊的身屍佇沙坡[7]曝日,大儂囡仔抾石頭來抌伊的身屍。故,佮伊去的也有一儂予生番摃死。
上帝將𢙠所拄著的陷害,激伊的百姓的心,予教會故較出力愛引抴遐个生番信救主。
現時,遐个海嶼攏總屬佇耶穌教。食儂的事誌,當攏煞。近來新聞紙有印一張批,是彼所在的長老所寫的,寄予英國的教會,愛𢙠差牧師去𢙠遐,來料理、教示𢙠。伊的名叫做「Oâi」,道理拄仔到的時,伊就來信,後來離開伊的本所在,愛去別位傳福音。起頭有拄著窘逐不止嵩重,幾若擺險險餓死,無儂卜予伊食,㱏去山裡掘樹根來止饑。
路尾伊所傳的道理有感激濟濟儂的心,予𢙠反悔罪,信救主。有一日,彼个第一大怨恨伊、窘逐伊的儂,拄著艱苦,無通食,Oâi去請伊,共伊講,「汝著佮我蹛,我所有的,我攏歡喜分汝。」
彼个Oâi的批講,「所疼的兄弟啊!我愛寄批予恁知阮的教會的事誌,愛恁替阮祈禱。起頭來信主的儂濟濟已經離開世間,我看𢙠的囝兒幾若儂雖罔名拜上帝,但是品行無合道理。𢙠親像一粒柑,交落佇塗骹,頂面雖罔好看,金故水,總是若起來看,就知下底有蟲,攏爛爛,𣍐食得。當阮所敬的牧師有一儂離開世間,故有一儂因為身軀破病有倒去祖家,亦有一位牧師佮牧師娘離開阮,愛去別的海嶼傳道理,所以阮攏無牧師通照顧教會。我寄即張批是眏望大英國的兄弟,差儂通料理阮的教會。我早拜偶像,無拜上帝,當來信救主,我心平安,亦常常呵咾上帝的疼痛,揣救主耶穌贖咱的罪,救咱脫離罪惡。」
早阮的海嶼攏是予魔鬼掌管,彼時真慘到極。感謝上帝予耶穌較贏魔鬼,設立伊的國佇遮,來救阮。我雖罔老,目睭花,猶故會去禮拜堂,攏毋捌無去。我會記得有一位牧師勸我講,「汝雖罔青盲𣍐看聖冊,猶故有耳空通聽,有喙通干證,亦有心通感恩,敬愛上帝。」我記得伊的話就常常去禮拜,亦愛照所會來利益教會。當託儂共我寫此幾句寄予大英國的兄弟,眏望看即張批的儂替阮祈禱。
[1] Lé Ko͘-niû:禮荷蓮(Miss. Lilias Graham)姑娘,英國長老會的女傳教士,詳見《聖會報儂名檔》。 ↩
[2] O-tāi-lī-a:渦大利亞,國名,當今翻譯做澳大利亞。 ↩
[3] Sin Hā-bī-bí:新夏未米,是佇澳大利亞東勢,南太平洋的海嶼,著是當今中文譯名「新赫布里底群島」(英语:New Hebrides Condominium),「新赫布里底群島」是當今島國萬那杜(瓦努阿圖)的舊名。 ↩
[4] pha:拋,車船停靠。比論拋車、拋船、拋錠。 ↩
[5] Iok-hān Ûi-lîm:約翰·為霖(Rev. John Williams),19世紀初,英國真出名的外派傳教牧師。1839年去南太洋海嶼傳教,予生番拍死紲拆食落腹。詳見《聖會報儂名檔》。 ↩
[6] chiūⁿ-soaⁿ:上山,著是按水路(海、溪)登陸,上陸地。 ↩
[7] soa-pho:沙坡著是沙埔。普通話講「沙灘」。 ↩