Siū-khì m̄-thang siuⁿ kè-thâu bo̍h-tit khǹg siū-khì kàu ji̍t lo̍h ê sî.
Tân Khé-hong siá·ê.
Chit chat sī sù-tô͘ khó͘-khǹg sio̍k Chú ê lâng tio̍h chûn thun-lún khoan-sù ê sim, bo̍h-tit khǹg ut-chut siū-khì kàu ji̍t lo̍h. In-ūi kiaⁿ-liáu chiām-chiām ke-thiⁿ tì-kàu hoān tāng-chōe, oh-tit bián tē-ge̍k ê hêng-hoa̍t.
Lūn siū-khì sī lán lâng só͘ bōe ōe bô·ê, sio̍k-gú kóng, "Chúi-chôaⁿ iā-ū saⁿ-hun sèng." Chhit-chêng ê tiong-ng siū-khì khiā tī tē-jī, khó-kiàn thiⁿ-ē put-lūn tì-sek, gû-gōng, gâu, bô gâu lóng ū siū-khì ê sî, tio̍h chai eng-kai siū-khì, kap m̄ eng-kai siū-khì nā-tiāⁿ. Eng-kai siū-khì lâi siū-khì, kiò chòe hó ê siū-khì; m̄ eng-kai siū-khì lâi siū-khì, kiò-chòe pháiⁿ ê siū-khì. Siū-khì ōe siong-tio̍h koaⁿ phah-pháiⁿ tek-hēng. Hó ê siū-khì thak kek khì pháiⁿ-sim piàn-hòa hó. Lán lâng tio̍h kéng-kài pháiⁿ ê siū-khì lâi ióng hó ê siū-khì, chhì-siūⁿ "Siōng-tè ê siū-khì, tùi thiⁿ hián-bêng lâi kéng-kài, bô kèng-khiân m̄ hó kiâⁿ pháiⁿ chó͘-tòng chin-lí ê lâng."
Mô͘-se khòaⁿ-kìⁿ Í-sek-lia̍t peh-sìⁿ chō gû-á siōng thiàu-bú chhiùⁿ-koa, chiū siū-khì ka̍k nn̄g tè chio̍h-pi phah chi̍h tī soaⁿ-kha. Tiong-kok Mn̂g-si ū kóng, "Bûn-ông tōa-ē siū-khì khí peng at-chí lām-sám ê chèng-lâng, chiū an-tiāⁿ thiⁿ-ē ê peh-sìⁿ." Só͘-í lán khòaⁿ-kìⁿ ke-lāi ê lâng, á-sī hōe-iú bóng-hoat hoān-chōe, bo̍h-tit chhut-chāi·i, bo̍h-tit phian-su kā i âⁿ-cha̍h, bo̍h-tit pau-iông, tio̍h giâm-giâm chek-pī·i, tī-lí·i, khó͘-khǹg kéng-kài·i. Án-ni-siⁿ chiah thang kóng ha̍p chèng-lí lâi chīn lán ê chit-hūn. Taⁿ chhì pun chòe nn̄g tōaⁿ lâi lūn·i.
1. "Siū-khì m̄-thang siuⁿ kè-thâu." Lūn pháiⁿ ê siū-khì sī lán lâng só͘ m̄-thang ū. Hó ê siū-khì lán lâng iā só͘ m̄-sái tek-khak bô, chóng-sī tio̍h sî-sî kín-sīn kéng-kài chún-chat tî-hông, bo̍h-tit hō͘ i kè-thâu. Siông-siông khòaⁿ-kìⁿ lâng in-ūi giân-gú ê chhiok-hoān, á-sī saⁿ-chiⁿ tām-po̍h ê chîⁿ-châi mi̍h-kiāⁿ, tāi-chì sī put-chí sió-khóa, chiū ut-chut khǹg oàn-hūn, ba̍k-chiu gîn, bīn-sek pìⁿ, chhiú-kut lu̍t khí-lâi, khui kûn cheng, oàn-hūn ji̍p kut-chhé. Hāiⁿ·ah! Hāiⁿ·ah! Siáⁿ-sū bô thun-lún thé-thiap kàu án-ni ah?
Tng chí chi̍t-sî bô koh chài ū Siōng-tè ê bēng-lēng, bô khòaⁿ siūⁿ Kiù-chú ê kà-sī, tek-khak beh kè-kàu, hoān-chōe m̄ kiaⁿ chai-ē kan-khó͘ ōe lâi, sui-bóng ná soaⁿ-thâu-á iā lóng m̄-chai. Chhì-siūⁿ chāi-chá Siōng-tè bēng-lēng Mô͘-se kia̍h koáiⁿ-á tī sèng-hōe ê bīn-chêng kah chio̍h-pôaⁿ chhut chúi, Mô͘-se in-ūi siū-khì bô sòe-jī thàn Siōng-tè ê bēng-lēng kia̍h koáiⁿ-á phah chio̍h-pôaⁿ nn̄g pái, Iâ-hô-hoa chiū chek-pī i kóng, "Lí m̄-sìn Góa, ū bô chun-kèng Góa tī Í-sek-lia̍t cho̍k ê bīn-chêng, só͘-í bōe-tit thang chhōa chiah-ê chèng-lâng ji̍p Góa só͘ sù Ka-lâm ê tōe.
Káng-kiù Mô͘-se thang chheng-chòe chì un-jiû ê seng-jîn, iáu-kú ū chit-ê chhò, hô-hòng lán lâng kiám m̄ koh-khah tio̍h giâm-chhiat iok-sok pháiⁿ sèng ê siū-khì mah?
2. "Bo̍h-tit khǹg siū-khì kàu ji̍t lo̍h." Lán kàu-hōe só͘ thang iu-būn·ê, m̄-nā chi̍t-iūⁿ. Taⁿ to̍k-to̍k kí hiaⁿ-tī chí-bē ê bô saⁿ hoaⁿ-hí, khǹg oàn-hūn lâi lūn·i. Bat thiaⁿ-kìⁿ ū só͘-chāi chheng-chòe sèng-hōe, hiaⁿ-tī chí-bē bô koh-iūⁿ kāng pē-bú, tâng hiat-be̍k, chiàu tō-lí eng-kai tio̍h saⁿ-thiàⁿ saⁿ-hô, saⁿ-kèng, saⁿ-niū, chiū kéng-jiân ū saⁿ hia̍p-hiâm, saⁿ khī-khek, saⁿ oan-ke, saⁿ oàn-tò͘, kúi-nā ge̍h, chiâⁿ pòaⁿ-nî ná kiat ná chhim, ná kú ná siong-tiōng. Sui-jiân ū khì lé-pài-tn̂g thiaⁿ kóng Sèng-chheh, nā-sī bô ji̍p sim kám-kek, keng-kè lâng khó͘-khǹg, iû-goân m̄-khéng kàng sim siong-chiông. Chhin-chhiūⁿ án-ni kiám m̄ put-chí thang iu-būn neh? Lia̍t-ūi hó pêng-iú·ah! Siat-sú ū bô saⁿ hoaⁿ-hí chek-oàn chāi sim, kín-kín tio̍h tùi chit-tia̍p hûn siau bū sàn. Chiah bô ko͘-hū sù-tô͘ bo̍h-tit khǹg siū-khì kàu ji̍t lo̍h ê sî ê tì-ì. Lán ê Kiù-chú kóng, "Lín tio̍h saⁿ-thiàⁿ," saⁿ sià-bián ê hó kà-sī. Lán kó-jiân kam-goān án-ni chiū pêng-an, hok-khì bô ū kiông-chīn.
Kiat-bé. Lán tio̍h kín-sīn bo̍h-tit jiá lâng ut-chut siū-khì, siat-sú ū hō͘ lán ut-chut siū-khì·ê tio̍h saⁿ thé-thiap, in-ūi chai ka-kī iā ū hō͘ lâng thang ut-chut siū-khì ê só͘-chāi. Koh tio̍h khòaⁿ Ngá-kok 1:19. kóng, "Tio̍h kín-kín thiaⁿ, tio̍h bān-bān kóng, tio̍h kéng-kài siū-khì." Pún chheh ê chat kóng, "Bo̍h-tit hō͘ Mô͘-kúi chhē khang-phāng." Tōa ì-sù sī kóng lán chu-chu khǹg ut-chut siū-khì tek-khak ōe hō͘ Mô͘-kúi ji̍p lán ê sim. Hit-tia̍p su-io̍k ê hé iām-iām, pō-gio̍k pháiⁿ-khoán ji̍t-ji̍t hián-bêng, liông-sim chin sèng, hō͘ i sio-lio khì, chin-lí bia̍t-bô, ta̍k-hāng káⁿ chòe, i ê chai-hō kiám ōe chin kóng mah? Pó-lô kéng-kài Ka-lia̍p-thài ê lâng kóng, "Lín saⁿ thun-kā kiaⁿ-liáu lóng-chóng bia̍t-bô."
受氣毋通傷過頭,莫得囥受氣到日落的時
(陳啟方寫的)
即節是使徒苦勸屬主的儂著存吞忍、寬恕的心,莫得囥鬱悴、受氣到日落。因為驚了漸漸加添,致到犯重罪,僫得免地獄的刑罰。
論受氣是咱儂所𣍐會無的,俗語講,「水泉也有三分性」,七情的中央,受氣徛佇第二,可見天下不論知識、愚戇、𠢕、無𠢕,攏有受氣的時,著知應該受氣,佮毋應該受氣但但。應該受氣來受氣,叫做好的受氣;毋應該受氣來受氣,叫做否的受氣。受氣會傷著肝,拍否德行。好的受氣,通革去否心變化好。咱儂著警戒否的受氣,來養好的受氣,試想「上帝的受氣,對天顯明來警戒,無敬虔,毋好行否阻擋真理的儂。」
摩西看見以色列百姓造牛仔像,跳舞唱歌,就受氣攫兩桗石碑[1],拍折佇山骹。中國《毛詩[2]》有講「文王[3],大下受氣,起兵遏止濫糝的眾儂,就安定天下的百姓。」所以咱看見家內的儂,抑是會友罔法犯罪,莫得出在伊,莫得偏私共伊涵閘[4],莫得包容,著嚴嚴責備伊,治理伊,苦勸警戒伊。按呢生,㱏通講合眾理來盡咱的職份。當試分做兩大段來論伊。
1、「受氣毋通傷過頭」。論否的受氣,是咱儂所毋通有。好的受氣,咱儂也所毋使的確無,總是著時時謹慎警戒、撙節提防,莫得予伊過頭。常常看見儂因為言語的觸犯,抑是相爭淡薄的錢財物件,事誌是不止小可,就鬱悴囥怨恨,目睭凝[5],面色變,手骨捋起來,開拳舂[6],怨恨入骨髓。哎啊!哎啊!啥事無吞忍、體貼到按呢啊?
當此一時無故再有上帝的命令,無看、想救主的教示,的確卜計較、犯罪,毋驚災禍、艱苦會來,雖罔若山頭仔,也攏毋知。試想在早上帝命令摩西揭柺仔佇聖會的面前教石盤出水,摩西因為受氣無細膩趁上帝的命令,揭柺仔拍石盤兩擺,耶和華就責備伊講,「汝毋信我,有無尊敬我佇以色列族的面前,所以𣍐得通抴遮个眾儂入我所賜迦南的地[7]。」
講究摩西通稱做至溫柔的聖人,猶故有即个錯,何況咱儂敢毋故較著嚴切約束否性的受氣嘛?
2、「莫得囥受氣到日落。」咱教會所通憂悶的,毋但一樣。當獨獨指兄弟姊妹的無相歡喜,囥怨恨來論伊。捌聽見有所在稱做聖會,兄弟姊妹無各樣,共父母,同血脈,照道理應該著相疼、相和、相敬、相讓,就竟然有相挾嫌[8],相忌剋[9]、相冤家,相怨妒,幾若月,成半年,乃結乃深,乃久乃嵩重。雖然有去禮拜堂聽講聖冊,但是無入心感激,經過儂苦勸,猶原毋肯降心相從[10]。親像按呢敢毋不止通憂悶呢?列位好朋友啊!設使有無相歡喜、積怨在心,緊緊著對即疊雲消霧散。㱏無辜負使徒「莫得囥受氣到日落的時」的致意。咱的救主講,「恁著相疼」,相赦免的好教示。咱果然甘願按呢就平安,福氣無有窮盡。
結尾。咱著謹慎,莫得惹儂鬱悴、受氣。設使有予咱鬱悴受氣的,著相體貼,因為知家己也有予儂通鬱悴受氣的所在。故著看《雅各》1:19,講「著緊緊聽,著慢慢講,著警戒受氣。」本冊的節講,「莫得予魔鬼揣空揣縫。」大意思是講咱孜孜[11]囥鬱悴、受氣,的確會予魔鬼入咱的心。彼疊,私慾的火焰焰,暴虐[12]、否款,日日顯明。良心真性,予伊燒燒去,真理滅無,逐項敢做,伊的災禍敢會真講嘛?保羅警戒加拉太[13]的儂講,「恁相吞咬,驚了攏總滅無。」
[1] 石碑:中文版聖經有翻譯做「法版」。 ↩
[2] 毛詩:毛詩是西漢時代的魯國儂毛亨學派的《詩經》。漢代《詩經》學分做四派,著是《齊詩》、《魯詩》、《韓詩》、《毛詩》四派。後來乾焦《毛詩》獨獨有流傳佇世間,當今《十三經》內中的《詩經》著是《毛詩》。 ↩
[3] 文王:這是咧講周文王「姬昌」。 ↩
[4] âⁿ-cha̍h:涵閘,著是普通話所講的「袒護」。 ↩
[5] gîn:凝,同安腔講做「giân」,意思著是普通話所講的「瞪」。 ↩
[6] cheng:舂,著是拳頭拇捶,泉州、同安腔講做「chiⁿ」。 ↩
[7] 迦南的地:聖經內中講的一个古早時陣的地號,大概著是佇咧今仔日以色列、西岸佮加沙,摻附近的黎巴嫩、叙利亞的海骹即一片的土地。 ↩
[8] hia̍p-hiâm:挾嫌,著是棄嫌、厭怨。 ↩
[9] khī-khek:忌剋,怨妒、棄嫌。 ↩
[10] 降心相從:著是克制家己來順服、相讓別儂。 ↩
[11] chu-chu:孜孜,著是「直直」、「定定」,著是英語constantly,diligently,always。 ↩
[12] pō-gio̍k:暴虐,嘛有講做「pô͘-jio̍k / pō-jio̍k(暴辱)」,著是欺負、陷誆(khām-khēng)、蹧蹋。 ↩
[13] 加拉太:是聖經內底講著的一个古早地號名。著是佇當今土耳其國中部懸平洋的所在。 ↩