新廈語社

閩南歷史文獻語料庫

Sin Hā-gú-siā 新廈語社

© 2025-2026 東苑實驗室

基本信息

書刊
漳泉聖會報(Chiang-choân Sèng-hōe Pò)
卷期
1891-6,(4),6
年份
1891
標題
著清氣(Tio̍h chheng-khì.)

Tio̍h chheng-khì.

Hō͘ I-seng siá·ê.

Tiong-kok lâng chōe-chōe hāng ê phòa-pīⁿ khah chōe ê iân-kò͘ sī tùi bô chheng-khì khí. Ū-sî sī tōe-hng ê lâ-sâm, ū-sî sī chhù-lāi ê lâ-sâm, ū-sî sī sin-khu ê lâ-sâm. Khó-sioh chōe-chōe lâng m̄-bat chit-ê sū, chhin-chhiūⁿ ū lâng phòa-pīⁿ tùi khí-thâu kàu taⁿ i lóng m̄-ài ōaⁿ-saⁿ, sóe sin-khu. Koh chhù-lāi pâng-keng kap mi̍h-kiāⁿ, í-ki̍p bîn-chhn̂g piⁿ chōe-chōe ê lâ-sâm, ná kú chek-chū ná chōe hō͘ i chiâⁿ phòa-pīⁿ, i lóng m̄-chai ū hām-hāi. Che si̍t-chāi ū gûi-hiám, si̍t-chāi sī chhò-gō͘. Ta̍k lâng ê pún-hūn tio̍h chheng-khì. Che chheng-khì ê hoat-tō͘ ōe chiàu-kò͘ sin-thé khah bô pīⁿ-thiàⁿ.

Lâng nā ū phòa-pīⁿ só͘ tiàm ê pâng-keng lóng m̄-thang lâu chi̍t-tiám-á ê ù-òe. Kò͘ pīⁿ-lâng·ê ê pún-sin tio̍h siat-hoat hō͘ pīⁿ-lâng ê chhn̂g-pho͘, óaⁿ, tī, tháng, ô͘, thâm-koàn, thô͘-kha pí pêng-sî khah chheng-khì; ha̍p-gî ji̍t-ji̍t tio̍h chheng. Góa chai chit-hō ê hoat-tō͘ m̄-sī ha̍p lâng só͘ ài; chōe-chōe lâng hiâm kóng, "Che ōe gûi-hiám thang kiaⁿ, nā ōaⁿ saⁿ ōe kám-hong, sóe sin-khu ōe phah-chhìn, sàu thô͘-kha sī hā-chiān, khui-mn̂g khui-thang ōe sahⁿ-tio̍h hong." Í-gōa iáu ū chōe-chōe hāng pêng-sî só͘ kò͘-chip ê m̄-hó, chhin-chhiūⁿ lim-chia̍h sèng-chêng.

Taⁿ lâng tek-khak tio̍h siūⁿ ēng lâ-sâm ê só͘-chòe lâi hāi-tio̍h sin-khu khah tio̍h, á-sī ēng chheng-khì ê hoat-tō͘ lâi pó-hō͘ sin-khu khah hó. Góa ǹg-bāng ta̍k só͘-chāi ê hōe-iú ōe hiáu-tit khah tì-ì chheng-khì ê tāi-chì, khah hó-táⁿ tû-khì kū ê khiàn-sńg kap lâ-sâm ê mi̍h, put-lūn tī sim-lāi, á chhù-lāi. M̄-thang phah-sǹg ū tām-po̍h lī-ek, á-sī nā tû-khì lóng-chóng ê lâ-sâm ū khah gûi-hiám ê sū lâu·teh. M̄-nā án-ni góa iā ǹg-bāng ta̍k só͘-chāi ê lé-pài-tn̂g iā tio̍h chheng-khì. Tio̍h siat thang-á, thang tit-tio̍h kng, thang tit-tio̍h ióng-khì; nā bô kng chiū tn̂g-lāi ōe àm, nā bô khui mn̂g khui thang chiū chōe-chōe hāng ê tîn-ai ōe chek-chū iā pháiⁿ khòaⁿ, koh pîn-kù lâng ê pîn-toaⁿ. Ū-sî Bo̍k-su, I-seng, Ko͘-niû chhut-mn̂g khì sûn-sī sèng-hōe khòaⁿ ū só͘-chāi ê kàu-hōe lóng bōe hiáu-tit pó-sioh sèng-keng, ū pún phòa iā m̄ siu-lí, tì-kàu thâu-bé kúi-nā chiuⁿ bô-lô·khì. Lé-pài-tn̂g lāi ê tâi-téng, í, toh, chhù-téng, thô͘-kha lóng sī tîn-ai. Koh hōe-iú ji̍p lé-pài-tn̂g lāi iā bô chim-chiok in só͘ phùi ê phīⁿ, thâm, nōa. Koh chí-bē lóng bô iok-sok ka-kī kap in ê kiáⁿ; pún-sin lâi kóng-khí chōe-chōe chhiàu-tâm, á-sī tâm-lūn êng-á-ōe, iā bô iok-sok in ê hāu-siⁿ cha-bó͘-kiáⁿ, ū-sî chí-bē sòa ài kap gín-á tàu hōa, hō͘ i chia̍h mi̍h-chia̍h, bô kà-sī gín-á ho̍k-sāi Siōng-tè ê lé. Ū-sî hiaⁿ-tī tòa in ê tàⁿ-thâu hē tī lé-pài-tn̂g, lóng bô chi̍t lâng kìm·i, iā lóng bô siūⁿ ōe phah lâ-sâm Sèng-tiān, kap kiáu-jiáu tio̍h ho̍k-sāi Siōng-tè ê sū, tì-kàu hō͘ jīm-chit ê lâng tāi-ke khòa-lū, só͘-í góa kán-kán lâi siá chiah-ê iàu-kín ê ōe ǹg-bāng tāi-ke tit-tio̍h lī-ek.

著清氣

(厚醫生[1]寫的)

中國儂濟濟項的破病,較濟的緣故是對無清氣起。有時是地方的垃儳,有時是厝內的垃儳,有時是身軀的垃儳。可惜濟濟儂毋捌即个事,親像有儂破病,對起頭到當伊攏毋愛換衫,洗身軀。故厝內、房間佮物件,以及眠床繃濟濟的垃儳,乃久積聚乃濟,予伊成破病,伊攏毋知有陷害。這實在有危險,實在是錯誤。逐儂的本份著清氣。這清氣的法度會照顧身體較無病疼。

儂若有破病所坫的房間攏毋通留一點仔的污穢。顧病儂的,的本份著設法予病儂的床鋪、碗、箸、桶、壺、痰罐、塗骹比平時較清氣,合宜日日著清。我知即號的法度毋是合儂所愛,濟濟儂嫌講,「這會危險通驚,若換衫會感風,洗身軀會拍凊;掃塗骹是下賤,開門開窗會歃著風。」以外猶有濟濟項平時所固執的毋好,親像啉食、性情。

當儂的確著想,用垃儳的所做來害著身軀較著,抑是用清氣的法度來保護身軀較好。我眏望逐所在的會友會曉得較致意清氣的事誌,較好膽除去舊的俔顙佮垃儳的物,不論是心內,抑厝內。毋通拍算有淡薄利益,抑是若除去攏總的垃儳有較危險的事留咧。毋但按呢,我也眏望逐所在的禮拜堂也著清氣。著設窗仔,通得著光,通得著氧氣。若無光就堂內會暗,若無開門開窗就濟濟項的塵埃會積聚,也會否看,故憑據儂的貧懶。有時牧師、醫生、姑娘出門去巡視聖會,看有所在的教會攏𣍐曉得保惜聖經,有本破也毋修理,致到頭尾幾若章無無去。禮拜堂內的檯頂、椅、桌、厝頂、塗骹攏是塵埃。故會友入禮拜堂內也無斟酌𢙠所呸的鼻、痰、瀾。故姊妹攏無約束家己佮𢙠的囝,本身來講起濟濟笑談,抑是談論閒仔話,也無約束𢙠後生、諸姥囝,有時姊妹紲愛佮囡仔鬥嘩[2],予伊食物食[3],無教示囡仔服侍上帝的禮。有時兄弟帶𢙠的擔頭[4]下佇禮拜堂,攏無一儂禁伊,也攏無想會拍垃儳聖殿,佮攪擾著服侍上帝的事,致到予任職的儂大家掛慮,所以我簡簡來寫遮个的要緊的話,眏望大家得著利益。

尾註


  1. [1] Hō͘ I-seng:厚雅各(Dr. James M. Howie),英國長老教會醫生傳教士。詳見《聖會報儂名檔》。 

  2. [2] hōa:嘩,著是滾嘩、大聲吵鬧。 

  3. [3] mi̍h-chia̍h:物食,著是出門外口儂咧賣的會食的物件,譬喻啗嘇、四秀仔佮別號的物件。 

  4. [4] tàⁿ-thâu:擔頭,著是貯物件的籠擔。