新廈語社

閩南歷史文獻語料庫

Sin Hā-gú-siā 新廈語社

© 2025-2026 東苑實驗室

基本信息

書刊
漳泉聖會報(Chiang-choân Sèng-hōe Pò)
卷期
1891-3,(4),3
年份
1891
標題
石叻新開禮拜堂的事誌(Si̍t-la̍t sin khui lé-pài-tn̂g ê tāi-chì.)

Si̍t-la̍t sin khui lé-pài-tn̂g ê tāi-chì.

Tīⁿ Pek-liân siá·ê.

Tī chit-ê Si̍t-la̍t-pho lâng-gia̍h iok-lio̍k ū jī-cha̍p-gōa bān, lāi-tiong Hok-kiàn lâng tāi-iok ū sì-bān, chóng-sī bô siat Hok-kiàn lâng ê lé-pài-tn̂g. Taⁿ tōa kám-siā Siōng-tè ê si-un, chí chhit·ge̍h ū khui chi̍t keng tī Tang-jiông-bā-kak, hé-chhia-lō͘ kîⁿ, ta̍k ē-hng ū kóng tō-lí, ki-hōe iáu hó. Taⁿ beh kóng-khí nn̄g lâng ū sìn ê khoán. Chi̍t lâng sìⁿ N̂g, miâ Tek-goân sī Si̍t-la̍t ê Bā-bā, ū sì-cha̍p-it hè. I ū chi̍t-ê sió-tī chi̍t-ê sió-bē. Chí nn̄g lâng tùi sòe-hàn ū tit-tio̍h Siōng-tè ê tō-lí. Kàu āu-lâi in sió-tī hō͘ Siōng-tè chiap-la̍p lī-khui sè-kan, in sió-bē iû-goân jia̍t-sim ho̍k-sāi Siōng-tè, siông-siông ēng tō-lí khǹg i ê haiⁿ, nā-sī i ê hiaⁿ Tek-goân pài ngó͘-siōng.

Bô jōa-kú in sió-bē chhut-kè, tè i ê tiōng-hu khì Hok-chiu, chit-tia̍p tī hia kà lú-o̍h, siông-siông kià phoe lâi Si̍t-la̍t kah in hiaⁿ tio̍h ho̍k-sāi Siōng-tè, nā-sī i m̄-sìn, Tī poeh-ge̍h chhoe ū lâng chhut-mn̂g kóng tō-lí, Tek-goân chiū mn̄g pài Siōng-tè ê in-toaⁿ. Kóng tō-lí ê lâng chiū khui-thiah hō͘ i thiaⁿ, i thiaⁿ put-chí hoaⁿ-hí, chiū koh mn̄g Iâ-so͘ ê sū, Chit-sî í-keng àm chiū kap kóng tō-lí ê lâng lâi lé-pài-tn̂g lūn Iâ-so͘ ê sū kàu bêng-pe̍k. I chiū kóng in sió-tī sió-bē pài Siōng-tè, khǹg i tio̍h ho̍k-sāi Siōng-tè, chi̍t-hāng chi̍t-hāng kóng bêng. Kóng tō-lí ê lâng chiū koh ēng chōe-chōe tō-lí khǹg i, i hoaⁿ-hí kóng hó. Chit-sî òaⁿ·lah, chiū kóng beh tò-khì, koh kóng i taⁿ beh pài Siōng-tè. Kóng tō-lí ê lâng chiū mn̄g i khiā-khí ê só͘-chāi kap i ê miâ, chiū saⁿ-sî tò-khì.

Kàu poeh-ge̍h pòaⁿ kóng tō-lí ê lâng khì in tau chhē i bô tī-teh, ge̍h-bé khì iā bô tī-teh. Kàu káu-ge̍h chhoe ū chi̍t ūi Ko͘-niû kap thoân tō-lí ê lâng chhut-mn̂g, i chiū chhōa Ko͘-niû khì chit lâng ê ke, iû-goân bô tī-teh. In hū-jîn-lâng kóng, Chia̍h hâng ê thâu-lō͘ tio̍h ē-po͘ la̍k-tiám chiah ū tò-lâi. Kàu hit ē-hng Tek-goân chiū lâi lé-pài-tn̂g kóng i bô tī-teh sit-lé, koh kóng lé-pài-ji̍t bōe-tit choan-siú. Thoân tō-lí ê lâng kóng tio̍h kiû Siōng-tè siat-hoat; chiū kā i kî-tó. I put-chí hoaⁿ-hí kóng i beh siông-siông kî-tó, ǹg-bāng Siōng-tè khui-lō͘ thang siú an-hioh.

Koh chi̍t lâng sī Hái-têng koāiⁿ lâi Si̍t-la̍t ū nn̄g nî, taⁿ ū siông-siông lâi lé-pài. I kóng ū chia̍h a-phiàn ǹg-bāng Siōng-tè ūi i pâi-kái. Án-ni khòaⁿ chit nn̄g-lâng ū hoán-hóe kóe-pìⁿ, taⁿ chhiáⁿ tāi-ke thòe chit nn̄g-lâng kî-tó hō͘ in ōe chòe Chú ê ha̍k-seng, kap hō͘ chit-ê kàu-hōe tōa heng-khí, sī sim só͘ ài·ê.

石叻新開禮拜堂的事誌

(鄭柏年[1]寫的)

佇即个石叻坡,儂額約略有二十外萬,內中福建儂大約有四萬,總是無設福建儂的禮拜堂。當大感謝上帝的施恩,此七月有開一間佇本坡[2]「丹戎峇葛[3]」火車路墘,逐暝昏有講道理,機會猶好。當卜講起兩儂有信的款。一儂姓黃,名竹源,是石叻的峇峇[4],有四十一歲。伊有一个小弟,一个小妹。此兩儂對細漢有得著上帝的道理。到後來𢙠小弟予上帝接納離開世間,𢙠小妹猶原熱心服侍上帝,常常用道理勸伊的兄,但是伊的兄竹源拜偶像[5]

無偌久,𢙠小妹出嫁,綴伊的丈夫去福州,即疊佇遐教女學,常常寄批來石叻教[6]𢙠兄著服侍上帝,但是伊毋信。佇八月初有儂出門講道理,竹源就問拜上帝的因端。講道理的儂就開拆予伊聽,伊聽不止歡喜,就故問耶穌的事。即時已經暗,就佮講道理的儂來禮拜堂論耶穌的事到明白。伊就講𢙠小弟小妹拜上帝,勸伊著服侍上帝,一項一項講明。講道理的儂就故用濟濟道理勸伊,伊歡喜講好。即時晏啦,就講卜倒去,故講伊當卜拜上帝。講道理的儂就問伊徛起的所在佮伊的名,就相辭倒去。

到八月半,講道理的儂去𢙠兜揣伊無佇咧,月尾去也無佇咧。到九月初有一位姑娘[7]佮傳道理的儂出門,伊就抴姑娘去即儂的家,猶原無佇咧。𢙠婦人儂講,食行[8]的頭路著下晡六點㱏有倒來。到彼暝昏,竹源就來禮拜堂講伊無佇咧,「失禮」,故講禮拜日𣍐得專守。傳道理的儂講著求上帝設法,就共伊祈禱。伊不止歡喜,講伊卜常常祈禱,眏望上帝開路通守安歇。

故一儂是海澄縣來石叻有兩年,當有常常來禮拜。伊講有食鴉片,眏望上帝為伊排解。按呢看即兩儂有反悔改變[9],當請大家替即兩儂祈禱,予𢙠會做主的學生,佮予即个教會大興起,是心所愛的。

尾註


  1. [1] Tīⁿ Pek-liân:鄭柏年,晉江安海儂,詳見《聖會報儂名檔》。 

  2. [2] 本坡:著是石叻坡本地。 

  3. [3] Tang-jiông-bā-kak:漢字較濟寫做「丹戎峇葛」佮「丹戎巴葛」,是新加坡的一个地號。 

  4. [4] bā-bā:峇峇,著是專專指稱明朝過番去番爿新加坡、馬來亞、印尼遐徛起的唐儂後嗣囝孫,𢙠的祖先大半是明朝的時代按福建、廣東過番來,佇在地傳澶幾若代儂,遮个儂號做「峇峇娘惹」,諸夫的「峇峇」,諸姥的「娘惹」。𢙠佮清末時代㱏過水來遮的唐儂(號做「新客」)無共款。 

  5. [5] 拜偶像:著是親像拜神佛、拜公嬤。真濟教會的儂,譬相拜佛、拜公嬤的,講是拜柴頭尪仔。偶像,土話著是「柴頭尪仔」(泉州講「柴頭儂仔」)。 

  6. [6] kah:教,著是差教、吩咐。 

  7. [7] 姑娘:教會內中所講的姑娘,著是無嫁翁的女傳教士。 

  8. [8] hâng:行,著是郊行。 

  9. [9] kóe-pìⁿ:改變,著是講儂,早前所行有毋著,路尾反悔改正,有行好。