Chiap chêng-koàn tē 12 bīn.
Khah òaⁿ chi̍t-ē lāu-lâng lâi, sī beh sàu-lō͘ tī Má-tin ê mn̂g-kháu. I chīn lāu, lóng bô la̍t, Má-tin khòaⁿ chiū lîn-bín i, khà po-lê thang kiò i kóng, "Ji̍p·lâi, hang hé, lí káⁿ chin kôaⁿ." Lâu-lâng ê miâ chiū-sī Sū-thê-hoán. I ji̍p-lâi, i ê kha kiaⁿ-lâng, ài beh chhit kha, Má-tin kóng, "Bô iàu-kín lâi chia̍h tê." Má-tin iû-goân tùi thang-á teh khòaⁿ lō͘. Sū-thê-hoán mn̄g kóng, "Lí ū pêng-iú beh lâi mah?" Má-tin kóng, "Sī in-ūi góa chá-ji̍t teh tha̍k Kiù-chú tiàm sè-kan chòe sím-mi̍h. Ū hoat-lī-sài lâng bô ēng hó-lé khoán-thāi i. Kiaⁿ-liáu góa iā ōe án-ni kiâⁿ, góa tha̍k liáu sòa tuh-ka-chē chiū thiaⁿ chi̍t-ê siaⁿ kóng, 'Tio̍h kín-sīn·ah, góa beh lâi lah; só͘-í góa teh tán chih i beh lâi."
Sū-thê-hoán chēng-chēng chē teh iô-thâu, tê chia̍h liáu, Má-tin koh-chài thîn tê kah i chia̍h, kóng, Iâ-so͘ tiàm sè-kan, m̄-bat khòaⁿ-khin lâng, kap tio̍h-bôa ê lâng kau-pôe. I ê ha̍k-seng sī chòe kang-hu ê lâng chhin-chhiūⁿ góan. I kóng, "Ka-kī koâiⁿ·ê,ōe kàng chòe kē, ka-kī kē·ê, ōe seng chòe koâiⁿ." I koh kóng, "Lín chheng-ho͘ góa chòe sian-siⁿ, chòe Chú, lín só͘ kóng ê ōe tio̍h. Góa chòe Chú iáu-kú sóe lín ê kha, ài chòe thâu·ê, tio̍h chòe lín ê lô͘-po̍k. Khiam-hu, un-jiû, gâu lîn-bín, hô-pêng ê lâng ū hok-khì." Sū-thê-hoán chēng-chēng teh chē, ba̍k-sái ti̍t-ti̍t tih, khah thêng khí-lâi kóng, "Má-tin, to-siā lí ê hó khoán-thāi góa ê seng-khu kap lêng-hûn." I chiū chòe i khì. Má-tin sóe óaⁿ-phiat chiū koh-chài khûn-khûn chē teh pó͘ ôe, ba̍k-chiu siông-siông tùi thang-á khòaⁿ.
Bô jōa-kú, chi̍t-ê hū-jîn-lâng phō eⁿ-á, lâi tiàm tī thang-á gōa, ài beh siám hong,eⁿ-á ti̍t-ti̍t háu. Má-tin khì mn̂g-kháu kiò kóng, "Chhiáⁿ ji̍p-lâi, lāi-bīn khah sio." Hū-jîn-lâng khòaⁿ lāu-lâng kòa ba̍k-kiàⁿ, chiū kî-koài, tè i ji̍p khì. Lâu-lâng kóng, "Lâi hang hé, lí chia̍h pá bē." Hū-jîn-lâng kóng, "Iáu-bē lah, ū sím-mi̍h thang chia̍h?" Má-tin lîn-bín i, the̍h i só͘ beh chia̍h hē toh-téng, kóng, "Chòe lí chia̍h, góa beh phō eⁿ-á, chá-sî góa ū eⁿ-á, án-ni góa ōe hiáu chiàu-kò͘." Eⁿ-á tāi-seng chin kiaⁿ ti̍t-ti̍t háu, nā-sī Má-tin kap i thit-thô, i chiū hoaⁿ-hí chhiò. Hū-jîn-lâng chia̍h pá kóng, "Góa ê ta-po͘-lâng chòe peng khì gōa-kok, chhit ge̍h-ji̍t kú bô kià phoe, tāi-seng góa chòe bú-á, taⁿ bô lâng beh chhiàⁿ góa, in-ūi góa ū eⁿ-á. Kin-á-ji̍t góa khì góa góa-mā ê chhù, i kah góa āu lé-pài tio̍h lâi, lō͘ chin hn̄g, góa chin iau, chin siān." Má-tin kóng, "Lí tio̍h chhēng khah sio." Hū-jîn-lâng ìn kóng, "Chá-ji̍t góa khì tǹg saⁿ iā bô pa̍t niá." Má-tin ê saⁿ kùi tī piah-ni̍h, i khì kéng chi̍t niá kū-saⁿ hō͘ i; hū-jîn-lâng lâu ba̍k-sái, kín the̍h, kóng, "Káⁿ-sī Iâ-so͘ chhōa góa chit ê lō͘, nā bô, góa ê eⁿ-á ōe kôaⁿ-sí." Má-tin kóng, "Tek-khak sī Kiù-chú chhōa lí lâi." Hū-jîn-lâng tēng kū saⁿ pau eⁿ-á. Má-tin the̍h kak-pòaⁿ gûn hō͘ i, kà i khì thó i ê saⁿ, i chin hoaⁿ-hí chòe i khì. Teh-beh àm, chi̍t-ê bōe ké-chí ê hū-jîn-lâng tùi hia keng-kè, chi̍t ki chhiú kōaⁿ nâ tóe kam, chi̍t ki chhiú the̍h chhâ-phê, chhiú sng, chhâ-phê kap nâ lóng hē lō͘-ni̍h, chi̍t-ê gín-á àm-chīⁿ lâi thau-the̍h kam.
Hū-jîn-lâng khòaⁿ i, kín lia̍h tōa-siaⁿ mē, gín-á ti̍t-ti̍t âu-kiò kóng, "Lí phah góa mih-tāi, góa bô the̍h lí ê kam, hō͘ góa khì." Má-tin cháu chhut mn̂g-kháu, kā lāu hū-jîn-lâng kóng, "Taⁿ m̄-thang siū-khì, tio̍h sià-bián i." Hū-jîn-lâng kóng, "M̄·ah, góa beh hō͘ ló-tia phah." Má-tin kóng, "In-ūi Iâ-so͘ thiàⁿ lí ū chōe ê lâng, lí tio̍h thiàⁿ chit-ê gín-á, sià-bián i." Hū-jîn-lâng chiū pàng i, Má-tin khîⁿ i kóng, "Lí taⁿ put-chí m̄-tio̍h,
Koh khòaⁿ ē-tóe 22 bīn.
Chit ê chiū-sī chiáu-bú chhī chiáu-kiáⁿ ê tô͘.
kam sī lí thau-the̍h, taⁿ tio̍h kiû sià-bián." Gín-á chiū thàn i ê ōe kiû sià-bián. Má-tin the̍h chi̍t lia̍p kam hō͘ i, lāu hū-jîn-lâng kóng, "Lí sēng kiáⁿ kàu án-ni, chin gōng." Má-tin kóng, "I thau-the̍h kam lí beh kā i phah kàu sí, lán chiàu lán ê chōe tio̍h siū sím-mi̍h hêng-hoa̍t." Hū-jîn-lâng chēng-chēng. Má-tin kā i kóng jîn-sin put-gī ê tāi-chì, jîn-kun kā i kóng sià-bián, i chiū chhut-khì tú-tio̍h tâng-phōaⁿ khiàm cha̍p-niú gûn, chiū lia̍h i, ni̍h i ê ām-kún. Hū-jîn-lâng kap gín-á chēng-chēng teh thiaⁿ.
Lâu-lâng kóng, "Siōng-tè bēng-lēng lán tio̍h gâu sià-bián lâng, nā bô, lán bōe tit-tio̍h sià-bián." Hū-jîn-lâng kí hit-ê gín-á kóng, "I sī gín-á nā-tiāⁿ, goān Siōng-tè chiàu-kò͘ i, chiū koh kōaⁿ i ê nâ kap hiahⁿ chhâ-phê beh chòe i khì, gín-á m̄-kam hō͘ i the̍h, kóng, "Chhiáⁿ hō͘ góa taⁿ, góa iā sī beh tùi hia khì." Hū-jîn-lâng hoaⁿ-hí kóng, Hó, chiū nn̄g ê saⁿ-kap kiâⁿ chòe in khì.
Ma-tin koh ji̍p khì, khûn-khûn chòe kang kàu àm. Àm chiū tiám teng, siu i ê ke-si sàu thô͘-kha, sûi-piān hian khui sèng-chheh, khòaⁿ bô tia̍p-á kú chiū siān sòa tuh-ka-chē, koh thiaⁿ-kìⁿ chi̍t-ê siaⁿ kóng, 'Má-tin, lí káⁿ bōe jīn-tit góa.' Má-tin kóng, 'Lí sī chī-chūi?' Siaⁿ kóng, 'Sī góa.' Má-tin bāng-kìⁿ Sū-thê-hoán lâi bīn-chêng chhiò gī-gī, chiū ná bū sòaⁿ-khì; koh khòaⁿ sòng-hiong hū-jîn-lâng phō eⁿ-á, iā chhiò chòe i khì; koh khòaⁿ lāu hū-jîn-lâng kap ta-po͘ gín-á hoaⁿ-hí ê bīn-sek, in iā chòe in khì. Má-tin chhíⁿ lâi, sim chin hoaⁿ-hí, kòa ba̍k-kiàⁿ tha̍k sèng-chheh só͘ tha̍k chiū-sī Iâ-so͘ só͘ kóng, "in-ūi góa iau lín hō͘ góa chia̍h, góa chhùi-ta lin hō͘ góa lim, góa chhut-gōa lín hō͘ góa tòa, koh í-keng kiâⁿ án-ni khoán-thāi góa ê hiaⁿ-tī tē-it sòe ê chi̍t-ê, chiū-sī kiâⁿ i khoán-thāi góa." Má-tin taⁿ chai Kiù-chú ū-iáⁿ lâi thàm i, i iā ū ēng hó-lé khoán-thāi i ê lâng-kheh.
(接前卷第12面)
較晏,一个老儂來,是卜掃路佇馬津[1]的門口。伊盡老,攏無力,馬津看,就憐憫伊,敲玻璃通叫伊講,「入來,烘火,汝敢真寒。」老儂的名就是「士提反[2]」。伊入來,伊的骹驚儂[3],愛卜拭骹,馬津講,「無要緊,來食茶。」馬津猶原對窗仔咧看路。士提反問講,「汝有朋友卜來嘛?」馬津講,「是因為我早日咧讀救主坫世間做甚物。有法利賽儂無用好禮款待伊。驚了我也會按呢行,我讀了紲厾交睡[4],就聽一个聲講,『著謹慎啊,我卜來啦。』所以我咧等接伊卜來。」
士提反靜靜坐咧搖頭,茶食了,馬津故再滕茶教伊食,講,「耶穌坫世間,毋捌看輕儂,佮著磨的儂交陪。伊的學生是做工夫的儂親像阮。」伊講,「家己懸的,會降做下;家己下的,會升做懸。」伊故講,「恁稱呼我做先生,做主,恁所講的話著。我做主猶故洗恁的骹,愛做頭的,著做恁的奴僕。謙虛、溫柔,𠢕憐憫,和平的儂有福氣。」士提反靜靜咧坐,目屎直直滴,較停起來講,「馬津,多謝汝的好款待我的身軀佮靈魂。」伊就做伊去。馬津洗碗𤮕[5],就故再勤勤坐咧補鞋,目睭常常對窗仔看。
無偌久,一个婦人儂抱嬰仔,來坫佇窗仔外,愛卜閃風,嬰仔直直吼。馬津去門口叫講,「請入來,內面較燒。」婦人儂看老儂掛目鏡,就奇怪,綴伊入去。老儂講「來烘火,汝食飽未。」婦人儂講,「猶未啦,有甚物通食?」馬津憐憫伊,摕伊所卜食下桌頂,講,「做汝食,我卜抱嬰仔,早時我有嬰仔,按呢我會曉照顧。」嬰仔事先真驚,直直吼,但是馬津佮伊憩陶,伊就歡喜笑。婦人儂食飽講,「我的諸夫儂做兵去外國,七月日久無寄批,事先,我做母仔,當無儂卜倩我,因為我有嬰仔。今仔日我去我外嬤的厝,伊教我後禮拜著來,路真遠,我真枵,真𤺪。」馬津講,「汝著穿較燒。」婦人儂應講,「早日我去頓衫,也無別領。」馬津的衫掛佇壁裡,伊去揀一領舊衫予伊。婦人儂流目屎,緊摕,講,「敢是耶穌抴我即个路,若無,我的嬰仔會寒死。」馬津講,「的確是救主抴汝來。」婦人儂用舊衫包嬰仔。馬津摕角半銀予伊,教伊去討伊的衫,伊真歡喜做伊去。得卜暗,一个賣果子的婦人儂對遐經過,一支手摜籃貯柑,一支手摕柴皮,手痠,柴皮佮籃攏下路裡。一个囡仔暗靜[6]來偷摕柑。
婦人儂看伊,緊掠,大聲罵。囡仔直直喉叫講,「汝拍我乜事,我無摕汝的柑,予我去。」馬津走出門口,共老婦人儂講,「當毋通受氣,著赦免伊。」婦人儂講,「毋啊,我卜予老爹拍。」馬津講,「因為耶穌疼汝有罪的儂,汝著疼即个囡仔,赦免伊。」婦人儂就放伊,馬津鉗伊講,「汝當不止毋著,
(故看下底22面)
即个就是鳥母飼鳥囝的圖
柑是汝偷摕,當著求赦免。」囡仔就趁伊的話求赦免。馬津摕一粒柑予伊,老婦人儂講,「汝恿囝到按呢,真戇。」馬津講,「伊偷摕柑,汝卜共伊拍到死,咱照咱的罪著受甚物刑罰?」婦人儂靜靜。馬津共伊講「人臣不義」的事誌,人君共伊講赦免,伊就出去,拄著同伴欠十兩銀,就掠伊,捏伊的頷管。婦人儂佮囡仔靜靜咧聽。
老儂講,「上帝命令咱著𠢕赦免儂,若無,咱𣍐得著赦免。」婦人儂指彼个囡仔講,「伊是囡仔但但,願上帝照顧伊。」就故摜伊的籃佮攉遐个柴皮卜做伊去。囡仔毋甘予伊摕,講「請予我擔,我也是卜對遐去。」婦人儂歡喜講「好」,就兩个相合行,做𢙠去。
馬津故入去,勤勤做工到暗。暗就點燈,收伊的傢俬,掃塗骹,隨便掀開聖冊,看無疊仔久就𤺪,紲厾交睡,故聽見一个聲講,「馬津,汝敢𣍐認得我?」馬津講,「汝是底誰[7]?」聲講,「是我。」馬津夢見士提反來面前笑㘈㘈[8],就若霧散去;故看喪兇婦人儂抱嬰仔,也笑,做伊去;故看老婦人儂佮諸夫囡仔歡喜的面色,𢙠也做𢙠去。馬津醒來,心真歡喜,掛目鏡讀聖冊,所讀就是耶穌所講,「因為我枵,恁予我食;我喙焦,恁予我啉;我出外,恁予我蹛,故已經行按呢款待我的兄弟第一細的一个,就是行伊款待我。」馬津當知救主有影來探伊,伊也有用好禮款待伊的儂客。
[1] Má-tin:馬津,西國儂名,語源是英語「Martin」。 ↩
[2] Sū-thê-hoán:士提反,外國儂名,語源是英語「Stephen」。 ↩
[3] kiaⁿ-lâng:驚儂,著是腌臢(am-cham)、無清氣。 ↩
[4] tuh-ka-chē:厾交睡,著是厾龜,愛睏的款式。 ↩
[5] phiat:𤮕,餐具,著是淺淺的盤。 ↩
[6] àm-chīⁿ:暗靜,著是暗中毋予儂知去做某物事誌。 ↩
[7] chī-chūi:也有講chī-chūi-á:底誰仔,這是老廈門腔,意思著是「啥儂」、「底儂」。當今雲霄腔有講tī-chôe,所以通看出廈門話「chī-chūi」原型是「tī-chūi」。 ↩
[8] chhiò-gī-gī:笑㘈㘈,著是歡喜咧笑的款式。 ↩