圖像

1 / 2

− 100% +

✕

Pa-ta-gô-nî-a.

Chit só͘-chāi tī Lâm A-bí-lī-ka chiu ê lâm-sì. Thó͘-tōe sán, chhiū-nâ chió, ū tōa chháu-po͘, chháu bô siù-lūn; ū só͘-chāi lóng sī chio̍h-thâu, soaⁿ chhiah-chhiah. Chit só͘-chāi chīn koâⁿ, hong léng-lāi; tang-thiⁿ ê sî sng-seh chīn kāu.

Tī 1520·nî Sū-pan-ngá ê lâng sái-chûn kàu, khoàⁿ-kìⁿ chit só͘-chāi ê lâng siⁿ-chòe tōa-hàn, só͘ chhēng ê oê chīn-tōa, lâng thòe hō i chòe Pa-ta-gô-nî-an, ì-sù sī tōa-kha-ê. Tōa-hàn·ê la̍k-chhioh-sì, tiong-tōa·ê gō͘-chhioh-poeh koâiⁿ.

(Koh khoàⁿ lō͘-bé bīn.)

(Sòa Pa-ta-gô-nî-a.)

In só͘ chhēng ê sī lo̍k lūi ê phê ê tn̂g-saⁿ, hâ-io. Hū-jîn-lâng kap ta-po͘ lâng·ê cha-put-to, sī khah súi nā-tiāⁿ. In ê bīn kap seng-khu boah iû hō͘ in khah m̄-kiaⁿ hong ji̍t. Ta-po͘ hū-jîn lóng tn̂g thâu-mn̂g, lāu-jia̍t ê sî hū-jîn-lâng chiong thâu-mn̂g pīⁿ nn̄g-tiâu ê thâu-chang-bé, sûi tūi siang-pêng thâu-khak piⁿ sûi lo̍h-lâi. In chin chheng-khì-siùⁿ, ta̍k-ji̍t khì sóe-e̍k, ta-po͘ tī ta-po͘ ê só͘-chāi, hū-jîn tī hū-jîn ê só͘-chāi, tò-lâi ê sî bó͘, á-sī cha-bó͘-kiáⁿ, tio̍h kā i soe-thâu, só͘ lak ê thâu-mn̂g tio̍h khioh khí-lâi sio, kiaⁿ-liáu hō͘ lâng chòe khiàn-sńg. Ka chńg-kah ia̍h tio̍h sio. Tah chhù ēng thiāu ēng siù-phê lâi khàm, lāi-bīn ia̍h put-chí chheng-khì, ke-si ia̍h chheng-khì. Só͘ chia̍h·ê sī hit-hō lo̍k ê bah, be̍h, chiú. Ta-po͘, hū-jîn, gín-á lóng ài chia̍h-hun, koh ài poa̍h-kiáu.

Siⁿ ta-po͘, á-sī cha-bó͘ kiáⁿ, chiū hoaⁿ-hí, ēng bé kap bé ê khì-khū hō͘ kiáⁿ-jî, in chiū sǹg sī i ê kiáⁿ-jî ê, ka-kī lóng m̄-káⁿ ēng. Kè-chhōa nā hō͘ kiáⁿ-sài hiah-ê, sin-niû ia̍h tio̍h hiah-ê. Sin-niû nā chún, kiáⁿ-sài chiū chhōa i tò-khì, i ê pêng-iú kap chhiùⁿ-koa ê hū-jîn-lâng tè in kiâⁿ hoaⁿ-hí chhut tōa-siaⁿ. Khah siông ū thâi chi̍t-chiah bé-bú, m̄-káⁿ hō͘ káu chia̍h·i, nā káu chia̍h i sǹg sī pháiⁿ-miā. Ēng bé ê thâu, bé, lêng-kut, sim kap koaⁿ giâ kàu soaⁿ-téng khì chè ok-kúi.

In lâng nā sí chiū chiong i só͘-ū ê bé, káu, saⁿ-á-khò͘, chham khì-khū lóng sio-lio·khì, i ê sin-si ēng lo̍k-phê lâi pau, khui chi̍t-khut hō͘ i chē-teh, ǹg tang, téng-bīn thia̍p chio̍h-thâu, chiàu lâng ê miâ-siaⁿ, chhut-miâ·ê tio̍h thia̍p khah chōe, hā-chiān ê thia̍p khah chió. In sí lâi sio khì in ê mi̍h, ì-sù sī m̄-ài koh siūⁿ-tio̍h hit-ê lâng.

Chiah-ê lâng sìn ū chi̍t-ê chin tōa·ê, ì-sù sī Siōng-tè, koh sìn lâng sī I chhòng-chō·ê, ia̍h sìn chōe-chōe kúi-sîn ū tōa ū sòe, chóng-sī in phah-sǹg tōa-sîn bô sím-mi̍h chhap-lâng. In bô ngó͘-siōng, ia̍h bô pài sím-mi̍h, ia̍h bô choeh-kî.

In bô ông, bô thâu-lâng, sǹg lâng sī pîⁿ-pîⁿ tōa. Kàu beh kap lâng kau-chiàn ê sî chiah kéng chi̍t-lâng chòe thâu. Lūn in ka-kī saⁿ khoán-thāi put-chó hó-lé, nā lūn khoán-thāi gōa-kok ê lâng, in bô gâu chòe-lâng. In ê khoán sī hó-sim, hó sèng-tē, kín sim-sìⁿ; ....chòe hó pêng-iú chiū chin hó, nā chòe tùi-te̍k chiū chin pháiⁿ. Tī in.....tiong-kan bô saⁿ thau-the̍h.....kok ê lâng lóng beh thau....chin gâu kóng pe̍h-chha̍t...

------

Tī Má-ta̍t-ka-su-ka....ông kap 200000.....tè ê lâng, kî-û ê á-......

------

Tī Boán-chiu.....jíⁿ-lân nn̄g-ê .....ê Tāi-hōe, ū 95.......

巴焦俄尼亞

即所在佇南阿美利加洲的南勢。土地㾪，樹林少，有大草埔，草無秀潤，有所在攏是石頭，山赤赤。即所在盡寒，風冷利，冬天的時霜雪盡厚。

佇1520年士班雅的儂駛船到，看見即所在的儂生做大漢，所穿的鞋盡大，儂替號伊做巴焦俄尼安，意思是大骹的。大漢的六尺四，中大的五尺八懸。

（故看路尾面）

（紲巴焦俄尼亞）

𢙠所穿的是鹿類的皮的長衫，爻腰。婦人儂佮諸夫儂的差不多，是較水但但。𢙠的面佮身軀抹油予𢙠較毋驚風日。諸夫、婦人攏長頭毛，鬧熱的時婦人儂將頭毛辮兩條的頭鬃尾，垂墜雙爿頭殼變垂落來。𢙠真清氣相，逐日去洗浴，諸夫佇諸夫的所在，婦人佇婦人的所在，倒來的時，姥抑是諸姥囝，著共伊梳頭，所落的頭毛著抾起來燒，驚了予儂做俔顙。鉸指甲亦著燒。搭厝用柱用獸皮來䀍，內面亦不止清氣，家俬亦清氣。所食的是彼號鹿的肉、麥、酒。諸夫、婦人、囡仔攏愛食薰，故愛跋筊。

生諸夫，抑是諸姥囝，就歡喜，用馬佮馬的器具予囝兒，𢙠就算是伊的囝兒的，家己攏毋敢用。嫁抴若予囝婿遐个，新娘亦著遐个。親娘若准，囝婿就抴伊倒去，伊的朋友佮唱歌的婦人儂綴𢙠行歡喜出大聲。較常有刣一隻馬母，毋敢予狗食伊，若狗食伊算是否命。用馬的頭、尾、龍骨、心佮肝，荷到山頂去祭惡鬼。

𢙠儂若死就將伊所有的馬、狗、衫仔褲，摻器具攏燒燒去，伊的身屍用鹿皮來包，開一窟予伊坐咧，向東，頂面疊石頭，照儂的名聲，出名的著疊較濟，下賤的疊較少。𢙠死來燒去𢙠的物，意思是毋愛故想著彼个儂。

遮个儂信有一个大真的，意思是上帝，故信儂是伊創造的，亦信濟濟鬼神有大有細，總是𢙠拍算大神無甚物插儂。𢙠無偶像，亦無派甚物，亦無節期。

𢙠無王，無頭儂，算儂是平平大。到卜佮儂交戰的時㱏揀一儂做頭。論𢙠家己相款待不止好禮，若論款待外國的儂，𢙠無𠢕做儂。𢙠的款是好心，好性地，緊心性......做好朋友就真好，若做對敵就真否。佇𢙠......中間無相偷摕......各的儂攏卜偷......真𠢕講白賊。

佇馬達加斯加......王佮200000......帶的儂，其餘的

佇滿洲......爾蘭兩个......的大會，有95......

尾註